استارتاپ های ایرانی؛ سال مشکی یا سال جهش؟ (4 عکس)

استارتاپ های ایرانی؛ سال سیاه یا سال جهش؟

«132 هزار شغل تنها بدست 21 استارت آپ ایرانی به وجود آمده است.» این اعداد به اندازه ای وسوسه کننده بود که روحانی نشستی از نشستهای هیات دولت در فصل زمستان سال پیش را به اقتصاد مجازی اختصاص داده است. براساس واپسین آمار جمعیت بیکاران در یاران به 2 میلیون نفر می رسد و دولت بایستی سالانه 900 هزار شغل برای شکستن شاخ غول بیکاری بوجود آورد.

نشریه سازندگی - زینب کوهیار: «132 هزار شغل تنها بدست 21 استارت آپ ایرانی به وجود آمده است.» این اعداد به اندازه ای وسوسه کننده بود که روحانی نشستی از نشستهای هیات دولت در فصل زمستان سال پیش را به اقتصاد مجازی اختصاص داده است. براساس واپسین آمار جمعیت بیکاران داخل کشور به 2 میلیون نفر می رسد و دولت بایستی سالانه 900 هزار شغل برای شکستن شاخ غول بیکاری بوجود آورد.

استات آپ ها در حالی بیش از صد هزار مجال شغلی داخل کشور بوجود آورده اند که عمری کمتر از 5 سال دارند و البته برای آغاز کسب و کارشان به دارایی ای کمتر از ایجاد یک بنگاه صنعتی نیاز دارند. همه خوبی های استارت آپ ها در نهایت دولت را قانع کرده که در دو سال بعد 500 میلیارد تومان تسهیلات به شرکت های استارت آپی پرداخت کند. به چشم مییاید افزون بر مشتریان استارت آپ ها، دستندرکاران هم ذهنیت خوب تری در ارتباط با کسب و کارهایی که قادر هستند آینده اقتصاد را بسازند. در این منظره روشن اما چه نقاط تاریکی یافت می شود؟

عکس شماره 1 ⇩

چالش های سال گذشته

هجوم به دفتر اپلیکیشن اسنپ در کرمان در ماه پیش یک نمونه از معضلات کسب و کارهای آنلاین است. مقاومت باستانی ها از آغاز آغاز فعالیت تاکسی یاب های آنلاین داخل کشور و البته سر تا سر جهان موجود بود. اوبر، پر ارزش ترین استارت آپ جهان دررابطه با تقابل با مقاومت قسمتهای باستانی و اصطکاک با نهاد های قانونگذار در کشور های گوناگون یک الگوست. این استارت آپ برای توسعه کارش در کشور های آمریکای جنوبی، هند، بریتانیا و کشور کانادا بارها مبتلا مشکل شده است. داخل کشور هم افتتاح کسب و کارهای آنلاین در جابجایی شهری صدای رانندگان تاکسی و آژانس را درآورده است.

در جوار این حوادثی مانند تعرض به زنی جوان بدست راننده اپلیکیشن اسنپ حاشیه ساخته و دادخواهی رانندگان این تاکسی یاب آنلاین به طریقه پرداخت ها ماجرا شده بود. استارت آپ های جنجالی دیگر در سال 96، فین تکی ها یا ارائه دهندگان خدمات مالی بودند که در تیرماه فیلتر شدند. علت اصلی فیلترشدن اپ هایی مانند زرین پال، پی پینگ، با همتا و ایدی پی عدم وجود مقررات شفاف برای کار آنها مخابره شد اما برخی رسانه ها از نگرانی برخی بانکها در رقابت با این شرکت های استارت آپی گزارش کرده بودند. بانک مرکزی به عنوان متولی اصلی بازار پول برای سروسامان دادن به اوضاع فین تک ها وارد کار شد.

مدتی بعد فیلتر اینترنتی فین تک ها با شراکت وزارت ارتباطات و تکنولوژی اطلاعات فسخ شد. دیگر چالش اخیر راجع به شرکت های استارت آپی حذف اپ های ایرانی از اپ استور بود در صورتیکه iPhone سهم 11 درصدی از بازار تلفن های هوشمند ایران را به خود اختصاص داده بود و البته ضربه کاری تر به کسب و کارهای آنلاین را فیلتر شدن اپلیکیشن تلگرام و چندین اپلیکیشن ارتباطاتی دیگر در ماه بهمن وارد کرد. اکنون پرسش این است که سال96 سال خوبی برای استارت آپ های ایرانی است؟ بالا و پایین از فایده های کار است. به چشم نمییاید هیچ فعال استارت آپی و کارآفرینی از چالش های پیش رو به وحشت بیافتد.

در مصاحبه با چندین فعال استارت آپی این مسائل گذشته و دغدغه آینده را چک کرده ایم. رضا اربابیان، موسس سایت آنلاین شیپور بیش از پرداختن به گذشته از دغدغه آینده میگه. به قول اربابیان، شروط برای استارت آپ ها در سال 96 تفاوت چندانی با سال گذشته نداشت. گروهی که کنترل شیپور را برعهده دارند در سال 96 مانند سال گذشته برای افزایش سهم در بازار خرید و فروش های آنلاین سعی کردند. موسس شیپور میگه: تلاش می کردیم سهم زیاد تری از بازار بگیریم و خدمات خوب تری به کاربران عرضه کنیم. اما درباره آینده نگرانی ها و نگرانی هایی داریم.

بنا بر رخدادهای بعد از توافق هسته ای و جوانبی که آقای دونالد ترامپ بوجود مییاورد، مییاندیشم از نظر جذب سرمایه آینده خوبی در انتظار ما نیست به این علت که کنش های رئیس جمهور امریکا آمریکا به ترس سرمایه گذاران جهانی منتهی شده است. به قول این فعال استارت آپی مسائلی مانند کندی صدور اجازه ها و مشکلاتی که به عنوان موانع توسعه کار و کسب در بخش باستانی از آن یاد می شود، هنوز در کسب و کارهای آنلاین جدی نشده است. اربابیان میگه: مسئله کندی صدور اجازه ها در صنف ما جدی نیست از آنجا که چارچوب های معلومی برای آن تمجید نشده است و مشخص نیست چه مجوزهایی ضروری داریم اما انجمنی برای آسان امور کسب و کارهایی مانند ما بوجود آمده که در آینده مسائلی مانند این را ساماندهی می کند.

در شروط فعلی از نظر طولانی شدن روند دریافت اجازه ها یا محدودیت های قانونی افتتاح کار و کسب معضلی نداریم اما بعید نیست در آینده این مسائل به چالشی برای استارت آپ ها مبدل شود. موسس شیپور، درباره برنامه این کار و کسب در سال 1397 میگه: برنامه ما برای سال بعد این است که به نیازمندی های خود ما بچسبیم و جاده پیش رو با سرعت و توانایی زیاد تری گذرانیم. هم اینک قصدی برای توسعه فعالیت های شیپور در دیگر کشورها نداریم و ترجیح میدهیم در شهر تهران و سایر شهر های ایران کار را پیشرفته کنیم. امیدواریم در سال بعد به سهم زیاد تری از بازار برسیم و مردم بیش از گذشته در ارتباط با خرید و فروش کالای دست دوم در سایت های آنلاین مایل باشند.

عکس شماره 2 ⇩
عکس استارتاپ های ایرانی؛ سال مشکی یا سال جهش؟

یک چالش درونی و دو مسئله بیرونی

امیرپاشا، مدیر کسب و کارهای تازه شرکت تپسی دیگر فعال کسب و کارهای آنلاین است که با ما درباره چالش هایی که استارت آپ ها در امسال از سر طی کردند و دغدغه های آینده مصاحبه کرده است. پاشا، درباره معضلات توسعه استارت آپ ها میگه: چالش های جلو روی استارت آپ ها سه دسته است. دو دسته از این معضلات بیرونی است و یک دسته درونی. معضلات بیرونی به قانونگذاری و سرمایه گذاری مربوط است و مشکل درونی هم از منطقه منابع انسانی مطرح می شود. درهم جای جهان صاحبان ایده های نو پرسرعتتر از قانون گذاران وارد گود کار و کسب می شوند. به طور متداول اول ایده های کسب و کارهای تازه مطرح می شود، بعد راه حل آن نگاه کرده می شود. قانون هیچگاه آمادگی ضروری را ندارد بنابراین عقب تر از استارت آپ ها حرکت می کند.

داخل کشور شکل چالش های مرتبط با قانونگذاری فرق می دارد. هیچ ارگانی از استارت آپ ها پشتیبانی نمیکند و به طور متداول به هر شهری که وارد می شویم با معضلات متعدد از جمله تقابل کسب و کارهای باستانی با کسب و کارهای تازه مواجهیم و حتی فراتر از معضلات راجع به قانونگذاران داخل پیدا کند با مسائلی مانند حذف اپلیکیشن ها از google پلی یا اپ استور هم دست و پنجه نرم کنیم. البته اوضاع در سال 96 از این نظر کمی بهتر از سالهای گذشته بوده است. مدیر کسب و کارهای تازه تپسی میگه: در سال 96 پشتیبانی از استارت آپ ها و کسب و کارهای نو کمی پیشرفت یافت. رسماً بنیانی برای پشتیبانی از کسب و کارهای مجازی شکل گرفت و خوشبختانه کنترل آن هم بدست اشخاص فعال دررابطه با استارت آپ ها صورت میگیرد. در دولت معاونت علم و تکنولوژی دفتر رئیس جمهور از استارت آپ ها بیش از گذشته پشتیبانی می کند.

گریز مغزها، آفت توسعه استارت آپ ها

یکی دیگر از چالش های کسب و کارهای آنلاین مشکل تامین منابع انسانی است. پاشا در این باره میگه: بیش از 500 نفر نیروی داخلی در شرکت تپسی داریم و برای بیش از 120 هزار راننده مجال شغلی فراهم کردیم. در بخش رانندگان بخاطر پیشرفت عملکردی که اتفاق می افتد و اشتغال زایی معناداری که رخ داده، با افزایش سود رانندگان رو به رو می باشیم اما متاسفانه برای تامین نیروی داخلی در کمپانیهایی تکنولوژی محور مشکل داریم. به بسیاری از نیروهای کارشناس و باهوش براساس پدیده ای که با عنوان گریز مغزها آن را می شناسیم، دسترسی نداریم.

قسمتی از تحصیلکرده های دانشگاههای برتر کشور از آنجا که مجال شغلی عالی ای در اختیارشان قرار نمی گیرد، از کشورمان می روند. به این سبب دسترسی کسب و کارهایی مانند ما به توسعه دهندگان برنامه خوب و کسانی که جنس کسب و کارهای آنلاین را می شناسند، خیلی خست است. بدنه اصلی شرکت تپسی شامل صد تا 200 نفر است که 40 در صد از آنها دانش آموختگان دانشگاههای سراسری شهر تهران مانند پایتخت و امیرکبیر هستند. برای توسعه کسب و کارمان به وجود چنین نیروهایی در کشور نیاز داریم و نبود آنها کار را برای همه دشوارتر می کند. این چالشی است که امیدواریم با توسعه استارت آپ ها به آن شکست دهیم و کسب و کارهای نوپا روند گریز مغزها را کُند و آن را در نهایت متوقف کند.

سرمایه گذاری یک دغدغه است اما راه حل دارد

بسیاری باور می دارند که کسب و کارهای نوپای ایرانی با پول ارزان قیمت خارجی به وجود آمده و توسعه یافته است اما به چشم مییاید تامین سرمایه خارجی آن طور که به زبان می آید برای کسب و کارهای آنلاین ایران امکان نمی دارد. نگرانی استارت آپ ها در تامین سرمایه شبیه کسب و کارهای بزرگ دیگر به چشم مییاید با این تفاوت که آینده روشن و جاذبه کار آنها دریافت سرمایه از قسمتهای بارز و مخفی اقتصاد را محتمل تر جلوه می دهد. مدیر کسب و کارهای تازه تپسی میگه: چالش سوم کسب و کارهای نوپا ذیربط به سرمایه گذاری است. متاسفانه سرمایه گذاران داخل کشور دیدگاه باستانی دارند و به طور جدی وارد حوزه استارت آپ ها و کسب و کارهای نوپا نشده اند.

عکس شماره 3 ⇩
عکس استارتاپ های ایرانی؛ سال مشکی یا سال جهش؟

بیشتر سرمایه گذاران بزرگ داخلی داراییشان را در حوزه هایی مانند مسکن، پتروشیمی، نفت و گاز به کار انداخته اند. امکان جذب سرمایه خارجی تا چه حد برای کسب و کارهای نوپای ایرانی فراهم است؟ به قول پاشا شرکت های جهانی هم برای سرمایه گذاری در کار و کسب تپسی علاقمندی شان را نمایان کردند اما بعلت معضلات فعلی داخل کشور که ببیشتر هم سیاسی است، به نتیجه نرسیده اند. این فعال استارت آپی میگه: خطر سرمایه گذاری داخل کشور بالاست به این سبب بسیاری از سرمایه گذاران خارجی با وجود ابراز تمایل پای کار نمی آیند.

مورد دیگر درباره سرمایه گذاری شرکت های خارجی این است که این شرکت ها با دید کوتاه مدت به ایرانی می آیند. فرض کنید کمپانی ای ده میلیون دلار برای سرمایه گذاری در یک کار و کسب آنلاین ایرانی مخارج می کند و وقتی که این سرمایه به 50 میلیون دلار می رسد، آن را به هنرپیشگان داخلی به فروش میرساند و از کشورمان می رود. این منظره کوتاه مدت برای سرمایه گذار توسعه کسب و کارهای آنلاین را متاثر می کند و البته منظره دراز مدت هم عمومیت ندارد. صندوق های سرمایه گذاری شجاعانه هم به نظر گزینه خوبی برای پشتیبانی از کسب و کارهای نوپا به چشم مییایند.

در دیگر کشور های جهان این صندوق های سرمایه گذاری شجاعانه اند که کسب و کارهای کوچک را به محض خروج از پارک های علم و تکنولوژی مورد پشتیبانی میگذارند. یک جست و جوی ساده در اینترنت درباره صندوق های سرمایه گذاری داخل کشور شما را به یک انجمن صنفی کارفرمایی صندوق ها و نهاد های سرمایه گذاری خطرپذیر می رساند. براساس مخابره این اتحادیه بیش از 40 صندوق سرمایه گذاری شجاعانه داخل کشور کار میکنند و البته شرکت کنترل تکنولوژی بوس شهر تهران هم از فعالیت 200 صندوق سرمایه گذاری گزارش کرده است. اکنون پرسش اینجاست که استارت آپ ها داخل کشور تا چه حد قادر هستند به تامین سرمایه از این صندوق ها تکیه کنند؟

پاشا، مدیر کسب و کارهای تازه تپسی در این باره میگه: VC داخل کشور، صنعتی کمتر پیشرفته و تقریبا عقب افتاده در ارتباط با کشور های پیشرفته ای مانند امریکا آمریکاست. صندوق های سرمایه گذاری داخل کشور دیدگاه خوبی در وارد شدن به کسب و کارها ندارند. به طور اصلی دنبال دریافت سهام زیاد از کسب و کارهای آنلاین و نوپا هستند. طریقه مشارکت آنها در کار انگیزه نیروهای جوان را برای ادامه کار از بین میبرد. فرض کنید در اوایل کار که ایده خوب و بازارپسندی هم دارید به این صندوق ها سر میزنید. آنها به شما مبلغی پول می دهند و در ازای آن چندین ده در صد از سهام کسب کار شما را می گیرند.

این سبب شده ذهنیت خوبی در ارتباط با کار با صندوق های سرمایه گذاری شجاعانه داخل کشور موجود نموجود باشد. تامین سرمایه در چنین فضایی کار دشواری است. و اما راه حل چه چیزی است؟ پیش از جواب به این پرسش بایستی سؤال کرد که اکنون سرمایه داخل کشور در دست کیست؟ ریسک سرمایه گذاری داخل کشور بالاست بنابراین نمی شود بر جذب سرمایه خارجی به عنوان راه چاره ای کلیدی تمرکز کرد. براساس مخابره مرکز تحقیقهای مجلس از اوضاع قرض دولت تا انتها خردادماه امسال، مجموع قرض دولت و شرکت های دولتی تا 625 هزار میلیارد تومان ارزیابی شده است.

دیگر صاحب سرمایه در اقتصاد ایران بخش خصوصی است که بخاطر غلبه نگاه باستانی در فعالان و البته چالش های بانکی، مالیاتی و رکود اقتصادی چندین سال اخیر پرمشغله تر از همیشه به چشم مییاید. امیرپاشا، مدیر کسب و کارهای تازه تپسی در این باره میگه: «معضلات فراوانی دررابطه با تامین سرمایه از داخل و خارج یافت می شود و بهتر است برای رشد و توسعه بیشتر کسب و کارهای نوپا هلدینگ های بزرگ سرمایه گذاری داخل کشور وارد میدان شوند. وارد شدن این هلدینگ ها به بازار کسب و کارهای نوپا به رقابت جدی آنها با صندوق های سرمایه گذاری می انجام و فضای فعلی را از انحصار و مونوپولی خارج می کند.

برعکس دیگران من از وارد شدن هلدینگ ها به بازار صندوق های سرمایه گذاری شجاعانه استقبال می کنم به این علت که حضور آنها فضا را مسابقه ای تر و ارمانى تر خواهدکرد. از طرف دیگر مورد استفاده قرار دادن سرمایه داخلی در کسب و کارهای آنلاین به رشد سرمایه در کشور یاری میرساند. بایستی جاده وارد شدن سرمایه داخلی به کسب و کارهای نوپا را هموار کرد و خوشبختانه علامت هایی یافت می شود که نمایان میکند چنین حادثه ای در حال رخ دادن است. بهره گیری از ظرفیت های هلدینگ های سرمایه گذاری در استارت آپ های ایرانی قادر هست افزون بر ارزش آفرینی مالی، عارضه های بزرگ تری مانند پیش گیری از گریز نخبگان را هم درپی داشته باشد. و جامعه بیش از پیش از حضور نیروهای جوان و کارشناس در اقتصاد و اجتماع سود برد.»

عکس شماره 4 ⇩
عکس استارتاپ های ایرانی؛ سال مشکی یا سال جهش؟

برای بزرگنمایی عکس روی آن کلیک کنید

با مقاومت باستانی ها چه بایستی کرد؟

مدت زمان زیادی از شعار رانندگان تاکسی و ماشین های استیجاری مقابل مجلس علیه اپلیکیشن اسنپ و تپسی نگذشته است. این مقاومت علیه کسب و کارهای نوپا البته اخیراً از مرحله شعار و گردهمای بیشتر شد و درباره افتتاح دفتر تاکسی یاب آنلاین اپلیکیشن اسنپ در کرمان به تخریب اموال و هجوم به کارکنان کشیده شد. تقابل باستانی ها با نوپاها هرچند پرحاشیه است اما به چشم نمییاید به چالش اصلی و اولین آنها مبدل شده باشد. پاشا درباره توسعه کسب و کارهای نوپا و تقابل باستانی ها با این کسب و کارها میگه: کسب و کارهای نو در جای جای جهان به منظور بهینه سازی ایجاد شد و رشد کردند. درواقع کلکسیونی از فعالیت های کمتر بهینه با حضور کسب و کارهای نو نابود میشود.

حادثه ای که درباره کسب و کارهای مانند ما می افتد هم همین طور است. مد نظر گرفته باشین که برای مثال راننده های آژانس و مراکز باستانی کرایه اتومبیل با حضور استارت آپ های تاکسی یاب بیکار نمیشوند. آنها قادر هستند به پلتفرم های تازه بپیوندند و حتی آسانتر و با سود بیش از گذشته فعالیت کنند. در نمونه مدل های باستانی کرایه اتومبیل جاای برای حضور رانندگان، تماس تلفنی مراجعان و پیشبرد کار و کسب یافت می شود که مخارج رشد کب و کارها را زیاد میکند. این در حالی است که در نمونه مدل های نو و آنلاین به هیچ یک از این الزامات از جمله اجازه جاای برای کار و گردهمای رانندگان احتیاجی نیست همانگونه که مغازه های آنلاین بی کرایه مغازه های فانتزی محصولات را با تضمین و کیفیت خوب تری عرضه می کنند.

همانگونه که نگاه میکنید ذی نفعان بزرگ در فرایند بهینه سازی مردم هستند. درباره تاکسی یاب های آنلاین هم چنین بهینه سازی ای داخل کشور صورت میگیرد. به قول این فعال کسب و کارهای آنلاین تمام مردم از توسعه کسب و کارهای آنلاین نفع میبرند. توسعه کسب و کارهای آنلاین به معنی افت ناپاکی هوا و راهبندان است. در این مورد تنها صاحبان کسب و کارها نمی باشند که سود میبرند بلکه مردم هم از عارضه های مثبت این کسب و کارها سود میبرند. توسعه کسب و کارهای نو بخصوص دررابطه با تاکسی یاب های آنلاین تنها بخش کوچولوای از جامعه را متضرر می کند که البته برای آن هم راه چاره هایی یافت می شود. این بخش قادر هست خودش را با فرآیند بهینه سازی سازگار کند.

-ضمن تشکر از انتخاب شما، لطفا نظرات سازنده خود را در انتهاى صفحه براى ما بفرستيد-

نگارنده: كتايون ب.

کار و زندگی در بخش خانه و خانواده سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

اين يک دو دم که مهلت ديدار ممکن است ««« »»» درياب کار ما که نه پيداست کار عمر



استارتاپ های ایرانی؛ سال مشکی یا سال جهش؟ (4 عکس)


TT / 790 --- TP / 27%

گردآوری شده توسط : كتايون ب.
تاریخ گردآوری : 2018-04-11
در دسته بندی : سیاه
برچسب ها : استارتاپ

مطالب مرتبط

نظرات

لطفا نظرات خود را در مورد فیلم و مطلب بالا بنویسید :