علت شرعی بر عید نوروز

دلیل شرعی بر نوروز

این عید از عیدهای سنتی ایرانیان است که پیش از دین اسلام رواج داشته است. روایتی از امام راستگو (ع) در فضلیت نوروز در کتب روایی آمده است و نامدار فقهاء متأخر به این روایت عمل نموده و فتوا به استحباب غسل در نوروز را دادند اما بعضی دیگر در این روایت جنجال کرده اند.



جواب اجمالی

این عید از عیدهای سنتی ایرانیان است که پیش از دین اسلام رواج داشته است. روایتی از امام راستگو (ع) در فضلیت نوروز در کتب روایی آمده است و نامدار فقهاء متأخر به این روایت عمل نموده و فتوا به استحباب غسل در نوروز را دادند اما بعضی دیگر در این روایت جنجال کرده اند.

پس؛ به طور صددرصد نمی شود به این عید رنگ دینی داد و از اعیاد دینی به حساب آورد، اما میبایست متوجه بود که نهی ای هم از طرف معصومان در ارتباط با این عید وارد نشده است. از این رو؛ این مسأله تحت مباحات، درون می شود خصوصا که گرامی داشت چنین ایامی مصادف است با روز هایی که عظمت خالق طبیعت را به ما گوشزد می کند و علاوه مردم به کارهایی مبادرت مینمایند که شارع مقدس به آن کارها تشویق نموده است؛ مانند: تنظیف و منزل تکانی، صله رحم، شاد کردن مؤمنان، رفع دشمنی ها و کینه ها، آزادی زندانیان و ... . و این را هم می دانیم که امیر المؤمنین (ع) فرموده است: هر روزی که در آن معصیت خدا نشود آن روز عید است. بله عادات اشتباه ای همانند پریدن روی آتش و غیره یافت می شود که نه تنها علت شرعی بر صحت آن نداریم بلکه این کارها به خرافه نزدیک تر می باشند تا به دین، و میبایست برای ریشه کن شدن آنان کوشش نمود.

جواب تفصیلی

نوروز از عیدهایی است که مردم پارسی زبان ایران و کشور های همسایه، آن را پاس می دارند هم چنان که مردم کرد زبان کشور های کشور عراق، کشور ترکیه و کشور سوریه آن را بزرگ می شمارند. این عید از عیدهای سنتی است که پیش از دین اسلام رواج داشته است.

ما درخلال مراجعه به منابعی که در اختیار داریم روایتی که آن را تأیید کند یا فقیهی که متعرض آن شده باشد پیدا نکردیم تا وقت شیخ طوسی (460 هـ) که در مصباح المتهجد روایت زیر را از معلی بن خنیس از امام راستگو (ع) در روز نوروز آورده که غسل کن، تمیز ترین جامه خود را بر تن کن عطر بزن و آن روز روزه باش‏ پس از اینکه نوافل و ظهر و عصر را خواندی چهار رکعت نماز بجا بیاور که در رکعت اول یک مرتبه حمد و ده مرتبه "انا انزلناه" و در رکعت دوم یک مرتبه حمد و ده مرتبه "قل یا أیها الکافرون" و در رکعت سوم یک مرتبه حمد و ده مرتبه "قل هو الله أحد" و در رکعت چهارم یک مرتبه حمد و ده مرتبه "قل أعوذ بربّ النّاس" و "قل أعوذ بربّ الفلق" خوانده می شود پس از اتمام نماز سر به سجده میگذاری و خدا را شکر می کنی و از پروردگار میخواهید که گناه پنجاه سالتان را ببخشد.[1]

باز در کتاب مهذب از راوی یاد شده میگوید که امام راستگو (ع) فرمود: نوروز همان روزی است که پیغمبر (صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم) براى أمیر المؤمنین (علیه السّلام) در غدیر خم بیعت گرفت و اقرار به ولایت او کردند، و خوشا بر آنکه بدان ثابت ماند، واى بر آنکه آن را بشکند، و روزی است که رسول خدا (صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم) على (علیه السّلام) را به وادى جنّ فرستاد تا از آن ها پیمان بگیرد، و روزی است که بر اهل نهروان پیروز شد و ذو الثدیة را کشت، و روزی است که قائم ما خاندان با کارگزاران ظهور کند و خدایش او را بر دجّال پیروز گرداند و او را بر کناسه کوفه به دار زند، هیچ نوروزى نیاید جز آنکه ما در آن توقع فرج داریم، زیرا آن از روزهاى ما است که فارس ها آن را نگهداشتند و شما آن را ضایع نمودید (بعد ادامه دادند) یک پیغمبر از بنى اسراییل از پروردگارش در خواست مردمى را که چند هزار نفر بودند از وحشت مرگ از منزل‏شان بیرون شده بودند و خدا آن ها را رانندگی می کنید زنده نماید و خدا به او وحى کرد که آب بر آن ها بریزد، و در این روز بر آن ها آب ریخت و زنده شدند، 30 هزار کس بودند، و آب پاشیدن در این روز سنت ثابتى شد و سببش را جز پایداران در علم ندانند، و آن نخستین روز سال فارس ها است، معلى ذکر میکند: (امام (ع))آن را به من دیکته کرد و من نگاشتم.[2]

نامدار فقهاء متأخر به این روایت عمل نموده و فتوا به استحباب غسل در نوروز را دادند مالک جواهر ذکر میکند: غسل نوروز بین متأخرین نامدار است بعلت روایت معلی بن خنیس از امام راستگو (ع) که از مصباح نقل شد در این مسأله مخالفی پیدا نکردیم.[3]

اما مرحوم خویی به جهت مرسل بودن روایت به آن عمل نکرده و گفته است: روایت معلی بن خنیس مرسله است که نمی شود به آن اعتماد نمود مگه با توجه به وعده به تسامح در ادله سنن که ما قبول نداریم.[4]

بر این اساس می شود گفت به طور صددرصد نمی شود به این عید رنگ دینی داد و از اعیاد دینی به حساب آورد.

اما جای این سوال هست که بر فرض بپذیریم که شارع مقدس این عید را عید دینی به حساب نیاورد آیا واقعا از این عید نهی فرمود و حرامش نمود به نحوی که بزرگداشتش مجاز نباشد؟

در جواب ذکر میکنیم: روایتی را ابن شهر آشوب در مناقبش آورده که ذکر میکند: گفته شده که منصور دوانیقی کسی را خدمت امام موسی بن جعفر (ع) فرستاده تا از او بخواهد که هنگامی که مردم در روز نوروز برای تهنیت و اهداء جوائز می آیند در جوار او بنشیند حضرت فرمود: روایات جدم رسول الله را گشتم و برای این روز خبری پیدا نکردم و این سنت فارس ها است که دین اسلام آن را برطرف کرده پناه بر خدا که ما بخواهیم چیزی را که دین اسلام محو نموده زنده بداریم.

منصور گفت: ما این را از باب سیاست برای لشکریانمان به انجام میرسانیم تو را به پروردگار قسم می دهم که بنشینی و آن حضرت نشست، که وزراء، امراء، فرماندهان و لشکریان با جوائز وارد می شدند و به او تهنیت نقل میکردند... .[5]
هویدا است که سند این روایت ضعیف است چون ابن شهر آشوب سند روایت را نگفته است، بلکه با تعبیر "و حکی" آن را نقل نمود و این علت بر ضعف و عدم امکان استناد به آن است.
گفتنی است که مسأله ضیافت و گرامی داشت نوروز یک مسأله فراگیر و شایعی بوده که اگه مخالف با دین اسلام و دین و آئینش بوده حتماً ائمه (ع) صراحتا و با تأکید از آن نهی میکردند که بی شک به ما می رسید و روشن است که نزد ائمه از نوروز حرف می شده است ولی ایشان از آن نهی ننموده و باطل نشمرده اند.[6] و بدیهی است که برای خشک کردن ریشه یک چنین عادتی ریشه دار و استوار نمی شود به یک روایت آنهم مرسل اعتماد نمود. پس میبایست این مسأله تحت مباحات درون شود خصوصا که گرامی داشت چنین ایامی مصادف است با روز هایی که خوشگلی سحر انگیز طبیعت، توانایی پروردگار و تجدید زندگی و معاد را در خاطره ها زنده می کند افزون بر آن در این روز مردم مبادرت به کارهایی می کنند که شارع مقدس به آن تشویق نموده است؛ مانند: تنظیف و منزل تکانی، صله رحم، شاد کردن مؤمنان، رفع دشمنی ها و کینه ها، آزادی زندانیان و ... بله عادات اشتباه ای همانند پریدن روی آتش و غیره هست که نه تنها علت شرعی بر صحت آن نداریم بلکه آن ها به خرافه نزدیک تر می باشند تا به دین، و میبایست برای ریشه کن شدن آن ها کوشش نماییم.
در این ارتباط از باب حسن ختام اشاره میداریم به سخن امیر المؤمنین (ع) که فرمود: هر روزی که در آن معصیت خدا نشود آن روز عید است[7].

پی نوشت:
[1] وسائل الشیعه، ج 8، ص 173.
[2] همان.
[3] جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج 5، ص 42؛ العروة الوثقی (المحشی)، ج 2،ص 152
[4] موسوعه امام خویی، ج ده، ص 50.
[5] المناقب، ج 4، ص 319.
[6] نک: کافی، ج 5، ص 142؛ من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 300.
[7] نهج البلاغة، ص 551، عدد 428.

--- پيشنهادات شما مايه دلگرمى ماست ---

نگارش توسط : فرنگيس ض.

اخلاق و عرفان در بخش مذهبی سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

به شکر آن که شکفتی به کام بخت ای گل ««« »»» نسيم وصل ز مرغ سحر دريغ مدار



علت شرعی بر عید نوروز


TT / 228 --- TP / 16%



گردآوری شده توسط : فرنگيس ض.
تاریخ گردآوری : 2018-03-21
در دسته بندی : شرعی
برچسب ها : عید نوروز
مطالب مرتبط

نظرات

لطفا نظرات خود را در مورد فیلم و مطلب بالا بنویسید :