چطور تأثیرات استغفار را حفظ کنیم؟

چگونه اثرات توبه را حفظ کنیم؟

استغفار و راههای بر گشت از گناه

غالباً اشخاصی که مرتکب جُرمی می شوند، می کوشند تا خطای خود را از انظار خصوصاً از نظر محاکمی که مسئولیت پیگرد مجرمان بر دوش آنان است، مخفی نگه دارند و وقتی هم که سرپیچی آنان از قانون، بارز می شود، بخصوص در نکاتی که مرتکب خطای سنگینی گشته اند، به گمان این که می توانند از فشار وجدان هم بگریزند، در پی برمیآیند تا خود را مخفی سازند...

وضع اشخاصی که معتقد به خدای بلند مرتبه و ثواب روز رستاخیز می باشند و احیاناً گناهی از آن ها سر میزند، از جمیع جهات با آنان فرق می دارد؛ زیرا ایزد بلند مرتبه «عَلّامُ الغُیوب» است و از غیب و رموز جانوران آگاه است و هیچ کس قدرتِ تحمل کمترین کیفر و مجازات او را ندارد، چراکه او «شدیدُ العِقاب» است؛ ولی با این همه، خدای سبحان که «غَفّار الذّنُوب» است و رسول گرامی او که «رَحمَةُ لِلْعالَمین» است، رحمتش فراگیر و ندای روحپارت او گوشِ جان بندگانِ گنهکار را با آوای جانافزا و خطابِ امیدآفرین، آسایش و اطمینان و شور و شادمانی و شوق و شعف میبخشد:

«قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحیمُ»[1]؛ بگو: اى بندگان من که بر خود اسراف و ظلم کرده‏اید! از رحمت ایزد نومید نشوید که خدا همه گناهان را مى ‏آمرزد، زیرا او خیلی آمرزنده و بامحبت است.

این لطف ایزد، سپاس و شکر انبوه ای را می طلبد. امام زین العابدین(ع) با سپاس فراوان به پیشگاه ایزد چنین می ذکر کند: «أَنْتَ الَّذِی فَتَحْتَ‏ لِعِبَادِکَ‏ بَاباً إِلَى عَفْوِکَ وَ سَمَّیْتَهُ التَّوْبَة ... فَقُلْتَ- تَبَارَکَ اسْمُکَ-: تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحا ...»[2]؛ خدای من! تو آن خدایی می باشی که برای بندگانت دَری به عفو خویش باز کرده و نام آن را استغفار گذارده ای و فرمودی که به سوی خدا بر گشت کنید.
لطف تو مگه قبل نهد پای و گرنه * بخشیدن جرم چو منی، کار محال است

آری، از باب لطف و مهر است که ایزد، هم به بنده ی عصیانگر دستور استغفار و بر گشت و زدوده شدن از گناه را میدهد و هم از استغفار ی بنده ی مجرم خرسند میگردد.

دوام استغفار

استغفار می بایست پا برجا و دائم باشد؛ لذا از یک سو هر زمان خطایی از آدم بر اثر وسوسه های «نفس اماره» سر زد می بایست بلافاصله به سراغ استغفار رود و به مرحله «نفس لوّامه» وارد شود و سعی کند تا وقتی که به مرحله «نفس مطمئنه» برسد و ریشه های وسوسه را از بیخ بکَند و از طرف دیگر چنانچه بخواهد از هر گناهی استغفار کند، می بایست کمال مواظبت را از خود به عمل آورده و استغفار اش را نشکند و بر تعهّد خود در پیشگاه خدا در ارتباط با ترک گذشته و جبران در آتیه باقی بماند و به تعبیر دیگر، چنانچه پس از استغفار از گناه، هنوز انگیزه های آن در اعماق دل و جان او باقی مانده، می بایست با آن به نبرد برخیزد و جهاد با نفس را جزء برنامه خویش گذارد و به این ترتیب هم در صف تائبان باشد و هم در صف مجاهدان.

هر زمان وسوسه ها و انگیزه های آن گناه در او یافت می شود، به ذکر خدا روی بیاورد؛ زیرا ذکر خدا مایه آسایش دلهاست: «ألا بِذِکرِ اللهِ تَطمَئنُّ القُلُوب»

برخی از علمای اخلاق موضوع بی ثمره یا کم ثمره ای را در اینجا دنبال کرده اند که آیا واقعا مقام استغفار کارِ جهادکننده درمقابل ریشه های گناه، افضل است یا استغفار کاری که ریشه های گناه را از دیار قلب خویش برانداخته است؟ این اهمیتی نمی دارد که کدام یک از آن دو افضل اند، بلکه مهم آن است که استغفار کننده چه دستوراتی را می بایست به کار بندد تا از گناه گذشته زدوده شود و دیگر به سراغ آن ها نرود؟!

برای این کار، چندین امر ضروری است:

1- طلاق گرفتن از محیط گناه و عدم حضور در مجالس معصیت؛ چراکه استغفار کار در شروع امر ضرر پذیر است و مثل مریضی است که تازه از بستر برخاسته و چنانچه با پای خود به نواحی ناپاک به میکروب های مریضی زا رود، احتمال ناپاکی مجدّد او به مریضی فراوان است؛ همچون معتادی است که ترک مواد مخدر کرده، ولی هرگاه به نواحی ناپاک برگردد، به سرعت ناپاک می شود.


2- هر زمان وسوسه ها و انگیزه های آن گناه در او یافت میشود، به ذکر خدا روی بیاورد؛ زیرا ذکر خدا مایه آسایش دلهاست: «ألا بِذِکرِ اللهِ تَطمَئنُّ القُلُوب».[3]

3- می بایست در دوستان و معاشران خود تجدید نظر کند و چنانچه وفات کرده کسانی بودند که او را تشویق به گناه میکردند، از آن ها شدیداً دور بشود.

4- پیوسته در رابطه با آثار ضرر بار گناهی که آن را رها کرده، فکر بکند و آن آثار را نصب تیم العین خود گذارد، مبادا بر اثر غفلت از آن و از یاد بردن تأثیرات کشنده آن، بار دیگر انگیزه های گناه در او رشد کند و وسوسه ها از هر سو به قلب او حمله ور شد.

5- در ماجراهای پیشینیان و کسانی که بر اثر گناهان گوناگون دچار مصائب دردآوری شدند، فکر بکند و در رابطه با انبیا و پیامبرانِ معصومی که گاه دچار ترک اُولیٰ شدند، خواند؛ مثلاً نگاه بکند که چه امری باعث شد حضرت آدم با آن مقام والایش از بهشت رانندگی شود؟! یا حضرت یونس مورد عصبانیت قرار گیرد و در شکم ماهی زندانی شود؟! یا بر اثر کدام عامل ها یعقوب، پیامبر بزرگ خدا، به درد جان فرسای فراق بچه سال ها دچار شود؟! مطالعه این امر بی تردید وسوسه های گناه را کاهش می دهد و به استغفار دوام و ثبات می بخشد.

6- به عقوبت ها و مجازات هایی که بر هر یک از گناهان قول داده شده، فکر بکند و این احتمال را از نظر نراند که تکرار گناه پس از استغفار امکان می دارد مجازات شدیدتری داشته باشد. همچنین به الطاف و عنایات الهی که در انتظار استغفار کاران است و شامل حال او شده است، توجّه کند و دائماً به خود تلقین نماید که ای نفس سرکش! بکوش و این عنایات و الطاف را حفظ کن و این مقام والایی که ایزد نصیب تو کرده است را به راحتی از دست مده!



می بایست اوقات شبانه روز خود را با برنامه های درست پُر کند؛ برنامه تلاش برای حیات آبرومند، برنامه عبادت و بندگی خدا و برنامه تفریح های سلامت؛ زیرا بیکاری و خالی ماندن اوقات از برنامه، بلای عظیمی است که زمینه را برای وسوسه های بر گشت به گناه فراهم میسازد.

پی نگاشت:
[1]. سوره زمر، آیه53.
[2]. الصحیفة السجادیة، ص194.
[3]. سوره رعد، آیه28.

-------------------------------------

تهیه شده توسط : پويا ط.

اخلاق و عرفان در بخش مذهبی سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

مژده وصل تو کو کز سر جان برخيزم ««« »»» طاير قدسم و از دام جهان برخيزم



چطور تأثیرات استغفار را حفظ کنیم؟


TT / 233 --- TP / 22%



گردآوری شده توسط : پويا ط.
تاریخ گردآوری : 2018-03-21
در دسته بندی : اثرات
برچسب ها : توبه
مطالب مرتبط

نظرات

لطفا نظرات خود را در مورد فیلم و مطلب بالا بنویسید :