اتفاقات پس از برخورد سیارک با زمین

اتفاقات بعد از برخورد سیارک با زمین

عکس اتفاقات پس از برخورد سیارک با زمین

اتفاقات پس از برخورد سیارک با زمین 

فرض کنید در این محیط بیکران یک سیارک سرگردان به زمین برخورد کند. چه اتفاقاتی در زمین رخ خواهد داد؟ زندگی انسان ها چه مقدار به مخاطره انداخته میشود؟ گویی سال‌هاست زمین فوت شده. مکانی که وقتی مملو از جنگل‌های سر به فلک کشیده‌ی درختان پهن‌برگ بود، اکنون جز سرزمینی سوخته نگاه کرده نمی‌شود.

سرزمین زغال شده‌ای که می‌توان در آن بقایای تنه‌ی درختان را از افق تا افق دید. این‌جا سکوت کامل برقرار است و به جز زوزه‌ی باد، وز وز حشرات و ناله‌ی گاه به گاه دایناسوری دوردست، صدایی شنیده نمی‌شود. همه‌جا مثل غروبی ابری و مه‌آلود تاریک شده و خبری از تلالو رنگ به رنگ خورشید نیست.

این عکس و تصویر سیاره‌ی زمین در ۶۶ میلیون سال قبل است. وقتی که یک سیارک ۹٫۶ کیلومتری به آن برخورد کرد و بخش بزرگی از حیات را برای همیشه از بین برد. انقلابی بزرگ در تاریخ حیات روی زمین که آن را با انقراض دایناسورها می‌شناسیم. واقعا در آن ثانیه‌ها و دقایق چه بر سر زمین آمد؟

ساعت‌ها و روزهای پس از آن چطور بود؟ جانوران زنده‌ی زمین شاهد چه اتفاقی بودند و چه شد آن سیارک کذایی بر سر راه زمین نمایان ساخته شد؟یک دانشمند سیاره‌شناس از انستیتوی تحقیقاتی جنوب غرب در کلرادو به نام «دنیل دوردا» می‌گوید: «در عرض چندین دقیقه تا چندین ساعت،

آن دنیای خوشگل با شکوه به هیچ تبدیل شد. به خصوص در شعاع هزاران کیلومتر مربعی پیرامون محل برخورد، همه‌چیز کاملا با خاک یکسان شد.» این برخورد سه چهارم جانداران و گیاهان روی زمین را از میان برد. مشهور‌ترین قربانیان این حادثه دایناسورها بودند.

ایده‌ی انقراض دایناسورها توسط برخورد سیارکی بزرگ به زمین ، اولین بار در سال ۱۹۸۰ مطرح شد. این ایده کاملا مناقشه‌برانگیز بود و بسیاری از دانشمندان نمی‌توانستند آن را بپذیرند. ولی در سال ۱۹۹۱، زمین‌شناسان قادر بودند محل برخورد سیارک را یابند. یک دهانه‌ی ۱۸۰ کیلومتری در شبه‌جزیره‌ی یوکاتان مکزیک.

آن‌ها نام این دهانه را به دلیل شهر چیکشلوب که در همان نزدیکی واقع بود، «دهانه‌ی چیکشلوب» قرار دادند. این دهانه کاملا زیر زمین قرار دارد و از روی زمین معلوم نیست. قسمت شمالی آنکه زیر آب قرار دارد، در عمق ۶۰۰ متری رسوبات اقیانوس پوشانیده شده است.

در آوریل ۲۰۱۶، پژوهشگران برای صاحب شدن نمونه‌های استوانه‌ای ۳ متری از خاک قسمت اقیانوسی این دهانه، شروع به حفاری کردند. گروه پژوهشی، این نمونه‌ها را برای بررسی تغییرات جنس صخره در عمق‌های مختلف،

فسیل‌های کوچک و حتی DNA آنالیز می‌کند. «شان گولیک» از انستیتوی ژئوفیزیک دانشگاه تگزاس که در این مطالعه سرگرم به کار است می‌گوید: «ما به عارضه‌ای نگاه می‌کنیم که دقیقا پس از برخورد بوجود آمد و هنوز به همان شکل باقی مانده است.»البته بدون حفاری در این دهانه هم می‌توان اطلاعاتی از لحظه‌ی برخورد گرفت. مثلا با توجه به اندازه‌ی دهانه،

انرژی برخورد قابل محاسبه است. دوردا و «دیوید کرینگ» از انستیتوی سیاره‌ای و قمری تگزاس، جزییات دقیق این برخورد را شبیه‌سازی کردند. آن‌ها بر اساس مدل‌سازی‌های کامپیوتری قادر بودند شرایط لحظات پس از برخورد را هم شبیه‌سازی کنند. بعدها با بررسی فسیل‌ها، سناریوی آن‌ها در بوته‌ی امتحان قرار گرفت. این پژوهش‌ها قصه عجیب و جالبی تعریف می‌کنند.

سیارک ویرانگر سریعی برابر با ۴۰ برابر سرعت صوت به اتمسفر وارد شد و به پوسته‌ی زمین برخورد کرد. این برخورد، انفجاری به قدرت ۱۰۰ تریلیون تن TNT یا هفت میلیارد برابر توانا تر از بمب هسته ای هیروشیما بوجود آورد. این انفجار سهمگین باعث شد که یک موج ضربه‌ای عظیم به همه‌ی سیاره فرستاده شود.

در خلیج مکزیک سونامی عظیمی به ارتفاع بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ متر شکل گرفت و بستر دریا را تا عمق ۵۰۰ متری پاره پاره کرد. آن‌جا زمین‌لرزه‌ای به قدرت ۱۰ ریشتر به وجود آمد که خط ساحلی را از بین برد. طوفان شدید حاصل از گذر سیارک باعث شد که تا هزاران کیلومتر، جنگل‌ها از ریشه کنده شوند. در نهایت هم خرده‌سنگ‌های باقی مانده‌ی زیادی از آسمان شروع به باریدن کرد که بقیه‌ی جانوران زنده‌ی زمین را از بین برد.

محل برخورد سیارک قاتل دایناسورها مکانی نزدیک خلیج مکزیک بود. اکنون دهانه‌ی برخوردی یافته شده است.جانسون می‌گوید: «در واقعیت شما به یک گلوله‌ی ۱۰ کیلومتری نگاه می‌کنید.

فیزیک آن خیلی شگفت‌انگیز است. انفجارهای باورنکردنی، زمین‌لرزه‌های باورنکردنی، سونامی‌های باورنکردنی. در شعاع صدها کیلومتری محل برخورد، بارش سنگ‌هایی را دارید که هرکدام به اندازه‌ی یک آپارتمان هستند.» ولی دلیل انقراض حیات فقط این برخوردها عدم.

به محض برخورد سیارک، بخش بزرگی از پوسته‌ی زمین تبخیر شد. گرد و غبار عظیمی در بالای محل برخورد بوجود آمد و در آسمان پراکنده شد. دوردا می‌گوید: «[گرد غبار] مثل یک توپ بزرگ پلاسمایی بود که از اتمسفر به فضا نشت کرد.» ستون غبار در فضا به سمت غرب و شرق پراکنده شد تا تمام زمین را مثل یک پتو احاطه کرد.

سپس درحالی که هنوز قیمتیش آن را در مدار زمین نگه داشته بود، دوباره به اتمسفر زمین بازگشت. ذرات غبار با به هنگام خنک شدن، به قطعات خیلی کوچک شیشه‌ای مبدل شدند. این شیشه‌های کوچک سریعی به اندازه‌ی سرعت شاتل فضایی به جو زمین برگشتند و آن‌قدر در این ورود داغ شدند که به محض برخورد به زمین، گیاهان را آتش زدند.

دود این آتش‌سوزی‌ها با غبار حاصل از برخورد اولیه جمع شد و جلوی نور خورشید را سد کرد. بدین ترتیب زمین وارد یک زمستان تاریک و طولانی شد. طی چندین ماه بعد همچنان ذرات به زمین باریدند و سطح زمین را با لایه‌ای شبیه به غبار سیارکی پوشاندند. اکنون دیرینه‌شناسان می‌توانند

این لایه که در فسیل‌ها باقی مانده را بینند. این دقیقا مربوط به وقتی بین دو دوره‌ی زمین‌شناختی کرتاسه و پالئوژن است. دوره‌ی مابین کرتاسه و پالئوژن، نقطه‌ی تغییری بزرگ در تاریخ سیاره‌ی ما به حساب می‌آید.در سال ۲۰۱۵، جانسون ۱۷۶ کیلومتر از لایه‌ی دوره‌ی کرتاسه-پالئوژن که در داکوتای شمالی

از زمین بیرون زده بود را برای جستجوی فسیل‌ها کاوش کرد. فسیل‌های این لایه در آمریکای شمالی نشان می‌دهند که قبل از برخورد سیارک چیکشلوب، جنگل‌های شکوهمند خیلی بزرگ با دریاچه‌ها و رودخانه‌های فراوان، سرخس‌ها، گیاهان آبزی و بوته‌های پر از گل موجود بوده. آن زمان آب و هوا گرم‌تر از حالا بوده و قطبین زمین فاقد کلاهک یخی بوده‌اند.

دایناسورها هم همه‌جای زمین، از آلاسکا گرفته تا جزایر سیمور در جنوبگان زندگی می‌کردند. به گزارش پارس ناز  دوردا می‌گوید: «شما جهانی داشتید که از نظر زندگی کردی به اندازه‌ی امروز غنی و متنوع بود. ولی پس از برخورد به خصوص در پیرامون دهانه‌ی برخوردی، زمین بیابانی، لم‌یزرع و شبیه به ماه شده بود.»

دانشمندان با مطالعه‌ی لایه‌ی کرتاسه-پالئوژن که در ۳۰۰ منطقه‌ی دنیا یافت می‌شود، اثر برخورد این سیارک را خیلی بهتر فهمیده‌اند. جانسون می‌گوید: «بی‌شباهت به تقریبا همه‌ی دیگر فرایندهای زمین‌شناختی، برخورد سیارک در یک لحظه رخ داد.» نزدیک به محل برخورد، جانداران و گیاهان بر اثر دمای سوزان، طوفان‌های شدید،

زمین‌لرزه‌ها، سونامی‌ها یا باران سنگ نابود شدند. در مکان‌های دورتر و حتی آن سوی کره‌ی زمین، گونه‌ها بر اثر رویدادهای ثانویه مثل کاهش دریافت نور خورشید نابود شدند. در زیستگاه‌هایی که ابتدا توسط آتش نابود نشدند، گرمای شدید غذای جانداران را از بین برد و باران اسیدی آب‌ها را ناپاک کرد.

بدتر این که غبار موجود در اتمسفر، سطح زمین را به اندازه‌ی یک غار تاریک کرد. فوتوسنتز متوقف شد و در نتیجه زنجیره‌ی غذایی فرو ریخت. کرینگ می‌گوید: «با از بین رفتن پوشش گیاهی، گیاهخواران چیزی برای خوردن نداشتند. اگه گیاهخواران فوت بشوند، گوشتخواران چیزی برای خوردن ندارند. این تبدیل به درگیری ای بزرگ برای بقا شد.»

جانسون می‌گوید: «روی زمین همه‌چیز سوخت و از بین رفت. همه‌ی جانداران بزرگ از گرسنگی فوت شدند.» فسیل‌ها نشان می‌دهند که هیچ جانداری که بزرگتر از راکون بود، زنده نماند. گونه‌های کوچولو تر شانس بیشتری برای زنده ماندن داشتند چرا که تعداد آن‌ها بیشتر بود، کمتر غذا می‌خوردند و می‌توانستند

سریع‌تر تولید مثل کنند و سازگار شوند. به نظر می‌رسد اکوسیستم‌های آب شیرین بهتر از زیست‌بوم‌های خشکی دوام آوردند. با این حال در اقیانوس همه‌ی زنجیره‌ی غذایی فرو ریخت.درحالی که زمستان طولانی فتوسنتز را متوقف کرده بود، اثر آن بر روی نیمکره‌ای که وارد فصل رشد می‌شد، بیشتر بود.

جانسون می‌گوید: «برای مثال اگه شما در شروع تابستان نیمکره‌ی شمالی باشید و در فصل رشد و نمو، نور را خاموش کنید، معضل ایجاد می‌شود.» فسیل‌ها نشان می‌دهند که شمالی‌ترین نقطه‌ی آمریکای شمالی و اروپا پس از حادثه خیلی بهتر باقی ماندند. یعنی این که وقتی سیارک برخورد کرد،

نیمکره‌ی شمالی تازه وارد زمستان شده بود. ولی حتی در بدترین مکان‌های زیان نگاه کرده هم زندگی خیلی سریع دوباره رشد کرد.کرینگ می‌گوید: «درباره‌ی این مسئله در انقراض بزرگ دو وجه وجود دارد. یک وجه آن چیزی است که زندگی را از بین برد. وجه عکس آن این است که چه جانداران و گیاهانی قابلیت‌های عالی برای حفظ بقا و در نهایت ظهور و بازیابی را داشتند؟» بازیابی به زمان زیادی نیاز داشت.

اگه نه هزاران، صدها سال زمان برد تا اکوسیستم خودش را دوباره بسازد. دانشمندان می‌گویند که در اقیانوس‌ها سه میلیون سال زمان برد که شار مواد ارگانیک به وضعیت نرمال برگردد.درست مثل آتشسوزی جنگ‌های به روز، سرخس‌های فرصت طلب خیلی سریع می‌توانند پس از خاموش شدن آتش دوباره چشم‌انداز را تسخیر کنند.

در اکوسیستم‌هایی که سرخس‌ها رشد نکردند، جلبک‌ها و خزه‌ها سلطه کشف کردند. در مناطقی که تخریب خیلی شدید عدم، بعضی گونه‌ها نجات کشف کردند تا زمین را دوباره پر کنند. در اقیانوس‌های آن سوی زمین، کوسه‌ها، کروکدیل‌ها و بعضی از ماهی‌ها قادر بودند باقی بمانند.

انقراض دایناسورها بدین معنی بود که برای بعضی از گونه‌ها، فرصت‌های زندگی کردی تازه ای بوجود آمد. مثلا پستانداران کوچک از فرصت غیاب دایناسورها بهره گرفتند و از مخفیگاه‌های خود بیرون آمدند تا سطح زمین را تسخیر کنند. وقتی دانشمندان در این جا حفاری می‌کنند،

تلاش می‌کنند که عکس و تصویر واضح‌تری درباره‌ی چگونگی تشکیل دهانه‌ی برخوردی، اطلاعاتی که کمک می‌کند تخمین‌ها درباره‌ی اثرات اقلیمی برخورد دقیق‌تر شوند صاحب شوند. جانسون می‌گوید: «ما آنالیز خوب تری از درون قرار می داری دهانه خواهیم داشت. پژوهشگران درباره‌ی توزیع انرژی و این که وقتی جرم خیلی بزرگی به زمین برخورد می‌کند چه اتفاقاتی برای زمین می‌افتد، چیزهای زیادی یاد خواهند گرفت.»

در این میان پستانداران کوچک که در مخفیگاه‌ها زندگی می‌کردند جان به در بردند و جای دایناسورها را پر کردند.همچنین آن‌ها رگه‌های مواد معدنی و شکاف‌ها در نمونه‌های صخره را بررسی می‌کنند

تا نگاه بکنند چه چیزی آن‌جا زندگی می‌کرده است. بدین طریق حفاری می‌تواند به ما یاری رساند که بفهمیم زندگی چطور بازیابی می‌شود. گولیک می‌گوید: «با تماشای بازگشت زندگی می‌توانید به چندین پرسش پاسخ دهید. چه کسی نخست برگشت؟ آیا گونه‌ای متخصص بوده یا عمومی؟ چه نوعی از مختلفی تکاملی رخ داد

و با چه سرعتی؟» هرچند بسیاری از گونه‌ها و ارگانیسم‌ها نابود شدند ولی دیگر اشکال زندگی در غیاب آن‌ها زنده ماندند. این الگوی دوگانه‌ی تهدید و فرصت است که در طول تاریخ زمین تکرار شده.اگه ۶۶ میلیون سال قبل سیارک به زمین برخورد نکرده بود، تکامل راه دیگری می‌رفت و اصلا انسان بوجود نمی‌آمد.

وقتی سیارک برخورد کرد، فعالیت شدید گرمابی در دهانه‌ی چیکشلوب شروع شد که احتمالا برای ۱۰۰ هزار سال برقرار بود. این به ارگانیسم‌های گرمادوست و فراگرما دوست اجازه داد بتوانند در این مکان‌های آبی داغ و پر از مواد معدنی زیند.

از زمان تولد زمین در ۴٫۵ میلیارد سال قبل تا ۳٫۹ میلیارد سال قبل، زمین مرتب توسط سیارک‌ها و دیگر اجرام آسمانی بمباران شد. در سال ۲۰۰۰ کرینگ نقل کرد که شاید این برخوردها درست مثل چیکشلوب سامانه‌های زیرزمینی گرمابی تهیه کردند. این مکان‌های خیس داغ و پر از مواد شیمیایی باعث شکل گرفتن

اولین اشکال حیات شد. اگه این درست باشد، فراگرمادوست‌های سازگار با گرما، اولین اشکال زندگی روی زمین بودند.

— با نظرات خود به ما در پيشرفت خدمات به شما، يارى نماييد —

نگارنده : پوريا س.

دانستنی ها در بخش دانش و فناوری سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

باده نوشی که در او روی و ريايی نبود
««« »»»
بهتر از زهدفروشی که در او روی و رياست

اتفاقات پس از برخورد سیارک با زمین

TT / 191 — TP / 10%

با دیگران به اشتراک بگذارید

نظر دهید

لطفا جواب سئوال زیر را بدهید *