امیدهای پیشِ روی یک وزارتخانه پرماجرا

امیدهای پیشِ روی یک وزارتخانه پرماجرا

مدیریت فرهنگی – انتظار می‌رود تحول جلو روی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در مسیر رسیدن به فضایی باشد که هنرمند، مدیران را در کنار خود کشف بکند و دست خود را در مقابل منتقدان پر نگاه بکند.

تصویر و عکس امیدهای پیشِ روی یک وزارتخانه پرماجرا

سمیه علیپور: «هنرمند نه قرار است زینت المجالس و نه اپوزیسیون باشد؛ نه قرار است نوک پیکان تحولات سیاسی و نه گوشه نشین باشد. هنرمند قرار نیست هرچه جامعه و دولت و روشنفکران بگویند نمایش بدهد. هنرمند قرار نیست با کسی بجنگد و در ستیز باشد. هنرمند، انسانی اهل دل و فن است. هنرمند برای برخی از هنرهایی که برای ثبت و خلق شان به مدد دیگران نیاز دارد، نباید دچار تردید و هراس شود.» این جملات بخش هایی از سخنان دکتر حسن روحانی، رئیس جمهور در تاریخ چهارشنبه ۱۸ دی ۱۳۹۲ بود؛ وقتی که او در سالن وحدت در جمع اهالی فرهنگ و هنر حضور یافته بود و با این سخنان سیاست های دولت تدبیر و امید را در عرصه فرهنگی و هنری تبیین می کرد.

در دیدار هجدهم دی ماه سه سال پیش، روحانی از تحول فضا در حوزه فرهنگ و هنر سخن گفت از این که: «دولت می خواهد کینه ها از سینه ها برداشته شود. دولت می خواهد اعتدال در جامعه باشد. دولت می خواهد میانه روی را ترویج کند.» اظهار این جملات در روزهایی که اهالی فرهنگ و هنر سال های سختی را به واسطه برخی تندروی ها و کینه جویی ها به اتمام رسانده بودند، بسیار امیدبخش به چشم میامد؛ سینمایی ها از خانه خود رانندگی شده بودند و اهالی نشر از تیراژ پایین کتاب ها نقد داشتند، مطبوعات رونق و گرمی بازار گذشته را نداشت و اهالی موزیک مدت ها بود که از انحلال ارکسترهای عذاب میکشیدند.

حضور شخص رئیس جمهور در میان اهالی هنر و سخنان او که دلگرمی بخش به چشم میامد با آرزوی این که سیاست کلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم این دیدگاه های رئیس جمهور را دنبال خواهد کرد، فضایی پر از امید جلو روی اهالی فرهنک و هنر قرار داد، اما همه چیز آن طور که تصور می شد جلو نرفت. مواجهه با کاستی ها تغییراتی را به همراه آورده است؛ تغییراتی که در مسیر زنده نگه داشتن اهداف روشن تعیین شده، و گام برداشتن در مسیر مطالبات عمده نظام از حوزه فرهنگ و هنر است.

هنرمندان به دنبال همدلی

شاید نگاه کردن یکی از بزرگان فرهنگ و هنر در راس وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتفاقی بعید به چشم بیاید، اما می توان وزیری را تصور کرد که دلی نزدیک به اهالی فرهنگ و هنر داشته باشد. همان نگاهی که به چشم میامد در نشست دیدار رئیس جمهور با هنرمندان القا می شد: این که هنر دغدغه دولت است و رئیس جمهور به مکان دیدار با مدیران ترجیح داده است در میان اهالی هنر حضور یابد و پس از شنیدن سخنان آنان، دیدگاه خود را که شامل سیاست های کلی درباره این عرصه است، اظهار کند.

مواجهه به این همدلی، همان توقعی بوده که اهالی فرهنگ و هنر از وزیر ارشاد و مدیران این عرصه داشته اند؛ این که اگه منتقدانی با دیدگاه های غیرفرهنگی و غیرهنری شروع به هجوم می کنند، این مدیران و وزیر باشند که در کنار هنرمندان قرار می گیرند.

پیش از این ها هنرمندان همواره توقع داشته اند مدیران در بر آن شوی نظرات اهالی این عرصه را هم جویا شوند، زیرا این جمله تکراری که مدیران رفتنی هستند و هنرمندان ماندنی، ایجاب میکند دغدغه این قشر نسبت به تصمیمات بسیار بالا باشد؛ این هنر آنان است که به واسطه این تصمیمات امکان عرضه به دست می آورد یا ناگزیر به کنار زده میشود.

این همدلی و درک حساسیت کار دشوار اهالی هنر در چندین سال اخیر، در سیاست های ارشاد چندان پررنگ نبوده است و همین راه را برای وزارتخانه ای که راهزنان بسیاری در کمین آن نشسته اند، ناهموار و پر افت و خیز کرده است.

یک وزارتخانه پر داستان

این موردی ثابت شده است که همواره حساسیت کار در وازرت فرهنگ و ارشاد اسلامی بسیار بالاست، شاید علت تحول و تحولاتی که در دولت های گوناگون در درون وزارت ارشاد موجود بوده، همین حساسیت های بالا بوده است. معمولا آنچه به عنوان محصولات فرهنگی و هنری در جامعه عرضه می شود، به پای ارشاد نگاشته و همین ایجاب میکند از حضور یک هنرمند در یک فستیوال تا پخش یک کتاب و برگزاری یک کنسرت موزیک و نمایش یک فیلم همگی بتوانند درگیریهایی جدی برای ارشاد به وجود آوردند؛ حالتی که اجتنابی از آن نیست و تنها راه برون رفت از آن مدیریت بحران است و بس.

اما در گردابه خبرسازی ها و حاشیه سازی ها، وقتی که تدبیر ضروری در مواجهه با اتفاقات نگاه نشود، معمولا داستان بیش از آنچه وجود خارجی داشته، پیچیده و پیچیده تر می شود و گسترش کشف میکند.

یکی از عمده ترین چالش های ارشاد در چندین سال گذشته، پیچیده تر شدن اتفاقات به واسطه مواجهه مسئولان این وزارتخانه با موضوعات بوده است، به این ترتیب که پس از هجوم خارجی صورت گرفته، ابتدا با چندین صدای متفاوت از درون وزارتخانه پاسخ داده می شود و در نهایت برای یک صدا کردن، اغلب به مکان میان داری و زیر بال حمایت گذاشتن هنرمندان، صدای مخالفان بلندتر از باقی به گوش میرسد و در نهایت آنچه برای جامعه هنری باقی می ماند، سرخوردگی از فشارهای بیرونی و دلسرد شدن نسبت به حمایت مدیران ارتباط می دارد. نمونه این وضعیت را در برخودی که با برخی فیلم های سینمایی از جمله «رستاخیز» صورت گرفت می توان دید.

قطعا وقتی که حسن روحانی در سخنرانی خود در میان اهالی هنر در رابطه با شرایط کار این قشر سخن نقل میکرد، سیاستی متفاوت از آنچه در این سال ها در ارشاد دیده می شد، مد نظر گرفت. روحانی در جریان دیدار با هنرمندان نظر خود را چنین نقل کرده بود: «نخبگان، هنرمندان و اصحاب رسانه شایسته آزاد فکر کنی، تکریم و اعتمادند، آنها شایسته محیط امن هستند نه محیطی امنیتی. آنها نیازمند امنیت هستند برای آفرینش و خلاقیت.»

دو حوزه پرحاشیه سینما و موزیک

یکی از مباحثی که رئیس جمهور در جریان دیدار با هنرمندان به طور معلوم مورد اشاره قرار داده بود، سینما و موزیک بود. او در سخنرانی خود دیدگاه امام (ره) درباره سینما و موزیک را مورد توجه قرار داده و نقل کرده بود: «امام که آزادی را برای این سرزمین ارمغان آورد یکی از اقداماتش آشتی میان مردمان مؤمن و هنر بود. در زمان او بود که موزیک با سرودهای انقلابی مطرح شد. در تاریخ روحانیت شیعه امام تنها فقیهی بود که از یک فیلم و فیلم ساز روشنفکر به نیکی یاد کرد.»

این سخنان برای اهالی این دو حوزه که بیش از سایر عرصه ها در چندین سال اخیر تحت فشار بودند، امید و هیجان به همراه داشت. این که رئیس جمهور سخن از اعتماد به آنان را مطرح کرده بود، این که روحانی خواسته بود با ایجاد امنیت برای محیط فرهنگی زمینه شکوفایی استعدادها فراهم شود، همگی نوری بود بر محیط کدر شده موزیک و سینما؛ دو عرصه ای که سوء مدیریت ها درگیریهایی ریشه ای در آن ها به وجود آورده بود.

اما اتفاقا هر دوی این عرصه در سه سال گذشته نیز با درگیریهایی جدی روبرو شدند. هرچند از یک سو فروش فیلم ها اوج گرفت، اما از سوی دیگر همان فیلم هایی که خوب به فروش میرساندند، مورد اهانت و هجوم قرار گرفتند، از فیلم جدی و زیان شناسانه «به فروش رساننده» تا طنز «50 کیلو آلبالو». در این میان فیلم مذهبی «رستاخیز» ساخته احمدرضا درویش هم قادر نبود به پشت گرمی مدیران ارشاد رنگ نمایش به خود نگاه بکند. نقش ارشاد در پایان دادن به نمایش فیلم درویش به گونه ای بود که مسئولان این نهاد تقصیرکار شناخته شدند و وقتی که داستان به اینجا رسید، تلاش شد توپ به زمین درویش و آماده کننده فیلم انداخته شود؛ رویه ای که چندان نشانی از همدلی مسئولان با هنرمندان ندارد.

لغو کنسرت های موزیک نیز حاشیه دیگر عرصه فرهنگ و هنر در سال های اخیر بوده است؛ تکلیف در این زمینه بسیار ناروشن است و همین تیرگی ها اجازه نمی دهد آن امنیت قول داده شده برای هنرمندان فراهم شود. بلاتکلیفی ارکسترهای موزیک نیز نمایان کرد گام های مثبت برداشته شده هم چندان محکم و استوار نبودند.

بی ثباتی در بر آن شوی ها در این دو عرصه و واکنش گر بودن به مکان کنش گرا بودن همگی ایجاب کرد، دلگرمی های اول در اهالی سینما و موزیک رنگ ببازد.

ایمان به اصلاح

در نشست دیدار رئیس جمهور با هنرمندان، جناب آقای علی جنتی وزیر ارشاد هم یکی از سخنرانان بود، او در بخش هایی از سخنان خود نقل کرده بود: «نخبگان، هنرمندان و اصحاب رسانه شایسته آزاد فکر کنی، تکریم و اعتمادند، آنها شایسته محیط امن هستند نه محیطی امنیتی. آنها نیازمند امنیت هستند برای آفرینش و خلاقیت.»

آنچه جنتی در این جملات اظهار کرده بود، همان آرزویی است که امید می رفت در سال های حضور او در ارشاد محقق شود، این آرزو چندان تیپ حقیقت به تن نکرد، تا همچنان تکریم هنرمندان و آزادندیشی و محیط اعتماد رویایی باشد در ذهن هنرمندان.

انتظار می رود تغییرات جلو روی ارشاد در مسیر رسیدن به این فضا باشد؛ فضایی که هنرمند، مدیران را در کنار خود کشف بکند و دست خود را در مقابل منتقدان پر. فضایی که امید را در دل هنرمند زنده نگه می دارد و به او اجازه می دهد در محیطی که مورد اهانت قرار نمی گیرد گام بردارد. فضایی که امید می رود به واسطه قاطعیت تمام و کمال مدیران ارشاد حریم اهالی هنر محل رفت و آمد کینه جویان سیاسی نباشد.

تغییرات نشان از آن دارد که دولت برآمده از آرای مردمان چشم روی درخواست مردمی نبسته و از سوی دیگر مطالبات نظام را در اولویت امور قرار داده تا کارآمدی مورد انتظار از کلکسیون دولتی در حوزه فرهنگی و هنری حاصل بشود؛ فراهم آوردن محیطی امن برای هنرمندان در کنار مدیرانی که حمایت از هنرمند را در اولویت گذاشته اند قادر هست راهی رو پیشرفت به وحشت افتیم کند.

۵۸۵۸

همچنين مي توانيد براي مشاهده مطالب مرتبط به بالای مطلب رجوع کنيد

گردآورنده: خداداد ل.

فرهنگی هنری در بخش اخبار سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

يک دو جامم دی سحرگه اتفاق افتاده بود
««« »»»
و از لب ساقی شرابم در مذاق افتاده بود

امیدهای پیشِ روی یک وزارتخانه پرماجرا

TT / 206 — TP / 12%

با دیگران به اشتراک بگذارید

نظر دهید

لطفا جواب سئوال زیر را بدهید *