چرا ایران از تقابل با سعودی ها پرهیز می کند؟

فروش آنلاین هدست واقعیت مجازی - 48 هزار تومان
فروش هدست واقعیت مجازی

چرا ایران از تقابل با سعودی ها پرهیز می کند؟

پرهیز ایران از تقابل با سعودی‌ها بیشتر با هدف جلوگیری از بازگشت نظامی آمریکا به منطقه صورت می‌گیرد.

عکس   چرا ایران از تقابل با سعودی ها پرهیز می کند؟

به گزارش گروه سیاست خارجی خبرگزاری تسنیم، علیرغم افزایش تنش و لفاظی های خصمانه بین ایران و عربستان سعودی در سطوح دیپلماتیک، افکار عمومی و رسانه ای و اخیراً هشدار فرمانده نیروی دریایی سپاه در مورد برگزاری مانور دریایی عربستان در محدوده تنگه هرمز، ایران همچنان خواهان پرهیز از تقابل با سعودی ها است، چون مسئله را گسترده تر از مناسبات دوجانبه، بیشتر مربوط به احتمال بازگشت نظامی آمریکا به منطقه می بیند.

غالباً ریشه تقابل کنونی بین ایران و عربستان سعودی به مسئله رقابت ایدئولوژیک بین شیعه و سنی یا رقابت ژئوپلتیک برای افزایش نقش دو کشور در منطقه ارتباط داده می شود که با فاجعه منا در سال گذشته که در آن صدها زائر ایرانی به شهادت رسیدند، تشدید شده است، اما یک مسئله مهم دیگر در این معادله را هم نباید فراموش کرد و آن دیدگاههای متضاد دو کشور در مورد حضور آمریکا در منطقه و چالش های امنیتی ناشی از آن است.

سعودیها بطور سنتی حضور آمریکا در منطقه را به نفع منافع خود و تامین امنیت منطقه ای می دانند. از دیدگاه آنها، این حضور برای مهار نقش فزاینده ایران در منطقه ضروری است. آنها از آمریکا گله دارند که، با سرنگونی طالبان و صدام، توازن قوای منطقه ای را به نفع ایران بهم زده و اکنون با "سیاست تعامل" اوباما در پرتو توافق هسته ای (برجام)، واشنگتن در مسیر پذیرش نقش غالب منطقه ای ایران قرار می گیرد.

برای مقابله با این وضعیت، سعودیها یک سیاست دو سویه را در پیش گرفته اند. نخست، طراحی سیاستهای مستقل و تهاجمی در منطقه، معروف به دکترین سلمان، که هدف اصلی آن مهار نقش ایران در همه جا در منطقه (سوریه و یمن) و در جهان و با تمامی ابزارهای موجود سیاسی، امنیتی و اقتصادی است. دوم، لابی کردن گسترده در کنگره و اندیشکده های آمریکایی برای به چالش کشیدن زمینه های مثبت برجام بین ایران و آمریکا.

پشت پرده این سیاست سعودی ها یک هدف عمیق تر نهفته است و آن اینکه آمریکا در مسیر تقابل احتمالی بین عربستان و ایران به ناچار مجبور به انتخاب عربستان شده و بار دیگر به منطقه کشانده شود. مثلاً آنها امید دارند که آمریکا را بهر نحو ممکن به مداخله مستقیم نظامی در سوریه وادار کنند. یا آمریکا را متعهد به یک اتحاد نظامی نهادینه شده در خلیج فارس کند که در آن سعودی ها رهبری کشورهای کوچک عربی دیگر را بر عهده بگیرند. به همین دلیل، سعودی ها برای پایان ریاست جمهوری اوباما لحظه شماری می کنند.

در مقابل، ایران حضور آمریکا در منطقه را به ضرر منافع خود و همچنین امنیت منطقه ای در نظر می گیرد. از دیدگاه ایران، حضور آمریکا در منطقه، فراتر از تهدیدات مستقیم امنیتی مثلاً در قالب سیاست "تغییر رژیم" و تلاش های آمریکا برای به حداقل رساندن نقش منطقه ای آن، ریشه اصلی گسترش افراط گرایی و شکاف های قومی است. در این ارتباط، جنگهای آمریکا در افغانستان و عراق به گروههای افراطی و تروریستی بهانه های لازم را برای استخدام نیروی های جدید برای تداوم "جنگ مقدس"شان با نیروی اشغالگر خارجی داده است.

حاصل این امر چالش های جدید امنیتی در اطراف مرزهای ایران است که می تواند این کشور را درگیر منازعات پیچیده و بعضاً ناخواسته کند.

برای مقابله با این وضعیت، ایران هم یک سیاست دو جنبه ای را در پیش گرفته است. نخست، کمک به تقویت حکومتهای ملی و فراگیر در کشورهای دوست مثل عراق و سوریه و بسیج نیروهای سیاسی محلی برای مقابله با جریان های تروریستی از جمله داعش و القاعده. دوم، تلاش برای گسترش همکاری های منطقه ای به خصوص با بازیگران اصلی منطقه، یعنی عربستان سعودی و ترکیه، برای حل مسائل منطقه ای. هدف اصلی هر دو سیاست رفع توجیه مداخله احتمالی نظامی آمریکا در منطقه است.

البته نباید اشتباه کرد. در این معادله ایران الزاماً خواهان نفی یا به خطر انداختن منافع آمریکا در منطقه نیست، بلکه بیشتر خواهان تامین منافع خود در یک قالب چند جانبه و از طریق تثبیت نقش خود و متحدان منطقه ای اش به عنوان یک ضرورت در دستیابی به راه حل جامع برای مشکلات جاری منطقه است. به همین دلیل ایران هیچوقت خواهان استثناء کردن آمریکا یا عربستان یا هر بازیگر دیگری از مذاکرات صلح سوریه نبوده، چون معتقد است هیچیک از ائتلاف های سیاسی-امنیتی موجود به تنهایی قادر به پیروزی در این بحران چند لایه و پیچیده نیست.

این برداشت دقیقاً در نوع نگاه وزیر امور خارجه ایران محمد جواد ظریف در پیشنهاد ایجاد یک "مجمع گفت وگوی منطقه ای" مشاهده می شود. ظریف اخیراً در مورد تنش های اخیر بین نیروهای دریایی ایران و آمریکا در خلیج فارس گفت، این آمریکایی ها هستند که به مرزهای ما نزدیک شده و امنیت ما را به خطر می اندازند نه ما به مرزهای آنها. این نشان می دهد که چگونه حس ناامنی از حضور آمریکا در منطقه از نگاه ایرانی تعریف می شود.

اکنون در مورد نوع برخورد با سیاست تهاجمی سعودی ها دو دیدگاه در ایران وجود دارد. دیدگاه نخست معتقد است که ایران باید مواضع سختتری نسبت به عربستان داشته باشد، چون در غیر اینصورت پیام اشتباه از نقش و قدرت خود به آمریکا می دهد و این می تواند منجر به دلسردی متحدان منطقه ای ایران و به تبع تضعیف مواضع منطقه ای آن شود.

اما دیدگاه دوم و البته حاکم، معتقد به سیاست صبر و انتظار در برابر سعودی هاست. این دیدگاه معتقد است که عربستان اکنون فراتر از ظرفیت استراتژیک و توانایی های ملی خود در منطقه عمل می کند و چون آمریکا خواهان دخالت نظامی برای پایان دادن به بحران های جاری در سوریه و یمن نیست، پس سیاست تهاجمی و جنگ افروزانه سعودی ها در این کشورها دوام چندانی نخواهد داشت.

در واقع، سیاست کنونی ایران در پرهیز از تنش و تقابل با سعودی ها بیشتر با هدف جلوگیری از درگیر شدن یا متعهد کردن کردن نظامی آمریکا در منطقه صورت می گیرد. سیاست اوباما در عدم مداخله نظامی در سوریه و تاکید بر ضرورت مشارکت همه بازیگران، از جمله ایران، در مذاکرات صلح منطقه ای، یک تحول استراتژیک در جهت تقویت دیپلماسی چندجانبه گرا در منطقه است.

واقعیت این است که تنها این نوع دیپلماسی می تواند منجر به کاهش تنش بین ایران و عربستان سعودی شود. رئیس جمهور بعدی آمریکا، چه کلینتون چه ترامپ، بهتر است این سیاست آمریکا را ادامه دهد تا از این طریق راه برای دستیابی به صلح و امنیت پایدار در منطقه فراهم شود.

—————————————————-

نگارنده : شهزاد خ.

بین المللی در بخش اخبار سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

بر خود چو شمع خنده زنان گريه می‌کنم
««« »»»
تا با تو سنگ دل چه کند سوز و ساز من

چرا ایران از تقابل با سعودی ها پرهیز می کند؟

TT / 0 — TP / 0%

با دیگران به اشتراک بگذارید

نظر دهید

لطفا جواب سئوال زیر را بدهید *