شخصیت شناسی مردم کوفه

شخصیت شناسی مردم کوفه

شیعیان اعتقادی؛ تنها بخش کوچولوای از مردمان کوفه را تشکیل می دادند. در زمان بیعت با امام علی(علیه السلام) ایشان تنها پنجاه نفر شیعه اعتقادی داشتند
شیعیان اعتقادی؛ تنها بخش کوچولوای از مردمان کوفه را تشکیل می دادند. در زمان بیعت با امام علی(علیه السلام) ایشان تنها پنجاه نفر شیعه اعتقادی داشتند. در زمان قیام امام حسین(علیه السلام) نیز بسیاری از همین شیعیان در زمان معاویه دستگیر شده و یا به شهادت رسیده بودند.

تصویر و عکس شخصیت شناسی مردمان کوفه

شخصیت شناسی مردمان کوفه

الف) عوامل درونی

۱- حضور صحابه، سرشناسان و دلاوران عرب در کوفه، موقعیت جغرافیایی، گرایش مردمان کوفه به ائمه(علیه السلام) و به خصوص بی توجهی مردمان مکه و مدینه نسبت به اهل بیت(علیه السلام) باعث شده بود که ائمه(علیه السلام) به این منطقه حتی نسبت به شیعیان سیاسی خویش توجه خاصّی نمایان کنند. خاصّه اینکه یمنی های ساکن کوفه برخلاف مردمان مکه به علت اینکه توسط حضرت علی(علیه السلام) با اسلام آَشنا شده بودند، جزء دوستداران ایشان به حساب میامدند. فرمایش امام سجاد(علیه السلام) که: «در مکه و مدینه بیست مرد نیست که ما اهل بیت را دوست داشته باشد.»[۱] علت این توجه را با وجود همه کاستی های موجود در مردمان کوفه آشکار می سازد.

۲- وجود صحابه و تابعین بنام و ائمه معصومین(علیه السلام) در کوفه باعث ایجاد نوعی روشن نگاه کنی و ژرف گریه نکن در کوفیان شده بود. لذا برخلاف سایر شهرها که نمونه بارز آن شام می باشد، از تقلید کورکورانه دوری کرده و به آسانی تن به اطاعت از حاکمان نمی دادند.[۲] این مسأله از سوئی به عنوان یک نکته مثبت به حساب مییاید و از سویی دیگر در مکانی که عدم معرفت نسبت به ائمه(علیه السلام) باعث نافرمانی آن ها می شد، نقطه منفی است. لذا افراط و تفریط هایی را از سوی افرادی چون خوارج و فرصت طلبان شاهد هستیم.

۳- وجود قبایل و طوایف مختلف با دیدگاه های مختلف، در حالی که به فرموده امام علی(علیه السلام) در زمان بیعت، اسلام آنان با اسلام حقیقی فاصله داشته و جهان طلبی جای آن را گرفته است؛[۳] یکی دیگر از عوامل ناهماهنگی در تصمیمات به حساب مییاید.

۴- نکته پایانی و حائز اهمیت درباره بیعت کنندگان با امام حسین(علیه السلام) این است که هیچ کدام از کوفیان گمان نمی بردند که نتیجه کار آنان به شهادت امام حسین (علیه السلام) بیانجامد و این امر از سخن حرّ ریاحی، فرمانده لشکریان کوفه و پیوستن به سپاه امام(علیه السلام) در روز عاشورا مشخص می باشد.[ ۴] دسته ای از بیعت کنندگان به علت فضای سیاسی موجود ناچار به اتخاذ موضع گیری های گوناگونی شدند. عده ای از شیعیان همچون هانی بن عروه قبل از عاشورا در کوفه به شهادت رسیدند. عده ای نیز دستگیر شدند

شیعیان اعتقادی؛ تنها بخش کوچولوای از مردمان کوفه را تشکیل می دادند. در زمان بیعت با امام علی(علیه السلام) ایشان تنها پنجاه نفر شیعه اعتقادی داشتند. در زمان قیام امام حسین(علیه السلام) نیز بسیاری از همین شیعیان در زمان معاویه دستگیر شده و یا به شهادت رسیده بودند.

برخی هم در کوفه مخفی شدند. تعدادی نیز همچون حبیب بن مظاهر به صورت مخفیانه به امام ملحق گشتند. عده ای از کوفیان نیز که به اجبار با سپاه همراه شده بودند، یا در نیمه راه فرار کرده و یا با شیوه های مختلف به امام ملحق گردیدند. اما تأسف آور اینکه نقل میشود سپاهی که با امام جنگید، با وجود تمام اتمام حجت ها همه از کوفیان بوده و یک نفر از اهل شام نیز با آنان عدم. یکی از کوفیان که به امام پیوست چنین نقل میکنید: «اشراف همگی بر ضد تو هستند؛ اما بقیه مردمان قلوبشان با توست هرچند فردا به روی تو شمشیر خواهند کشید»[۵]

در واقع این گروه از کوفیان می باشند که امام علی(علیه السلام) درباره آنان می فرمایند: «اى کوفیان! گرفتارى من با شما در دو سه چیز خلاصه مى شود: کرهایى صاحب گوش، لال هایى زبان دراز و کورانى که چشم دارند. نه در برخوردها آزادگى و صداقتتان هست و نه در هنگامه گرفتارى برادرانى نکته اعتمادید

۵- نکته دیگر اینکه هر چندین عده ای از روی اعتقاد با ائمه(علیه السلام) بیعت می نمودند و به خوب تری ائمه(علیه السلام) اعتقاد داشتند، اما با گشوده شدن فضای سیاسی جهت کسب منافع که نمونه آن را در طلحه و زبیر می شود نگاه کرد، با ایشان بیعت می نمودند. عامه مردمان نیز تابع رهبران قوم خویش بودند. هر چندین مخالفین و هواداران بنی امیه که با ائمه (علیه السلام) بیعت ننمودند را نباید فراموش نمود. عده ای از مردمان از یک سو نه توان گاز بزن خفقان آور سیستم حاکمه را داشتند و نه تحمل عدالت افرادی همچون حضرت علی(علیه السلام) را.

ب) عوامل بیرونی

۱- به علت روحیه خاص مردمان کوفه، سران حکومت گاه کسانی را بر این منطقه حاکم می نمودند که با ایجاد جوی سخت گیرانه آنان را مهار نمایند. بعد از بیعت مردمان با امام حسین(علیه السلام) یزید حاکم قبلی را برکنار کرده و عبیدالله را بر کوفه گماشت. وی چنان گاز بزن خفقان آوری به وجود آورد که جرأت هرگونه اعتراض و حرکتی را از مردمان گرفت

۲- از سوی دیگر دشمنان از هر راه ممکن سعی در جذب نیروهای هوادار ائمه(علیه السلام) و مخالفین خویش داشتند و در غیر این صورت به حذف فیزیکی آنان اقدام می نمودند. چنان چه در کربلا عمر سعد با مِلک ری و لشکریان کوفه با چندین دینار جهان را بر آخرت انتخاب کردند. حتی شمر به بهانه اینکه حضرت عباس(علیه السلام) از طرف مادر با او هم قبیله بود، در صدد جداسازی ایشان از سپاه امام(علیه السلام) بود.[۶]

منابع

(۱).ابوابراهیم بن محمد الکوفی؛ الغارات، تهران، اجلاس آثار ملی، ۱۳۵۵، چ دوم، ج۲، ص ۵۷۳.
(۲).همان، ص ۵۰۳.
(۳).نهج البلاغه، پیشین، خطبه ۱۱۳.
(۴).ابوعلی مسکویه؛ تجارب الامم، تحقیق دکتر امامی، تهران، سروش، بی تا، ج ۲، ص ۷۰.
(۵)ابن الاثیر؛ الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ ق، ج ۴، ص ۲۸.
(۶).شخصیت شناسی مردمان کوفه از منیژه شریعت گاز بزن

********************************

نگارنده : پاكناز ف.

تاریخ و تمدن در بخش فرهنگی و هنری سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

احوال گنج قارون کايام داد بر باد
««« »»»
در گوش دل فروخوان تا زر نهان ندارد

شخصیت شناسی مردم کوفه

TT / 85 — TP / 8%

با دیگران به اشتراک بگذارید

نظر دهید

لطفا جواب سئوال زیر را بدهید *