پوکی استخوان شایع ترین بیماری متابولیکی استخوان در دوران سالمندی

پوکی استخوان شایع ترین بیماری متابولیکی استخوان در دوران سالمندی

خبرگزاری فارس: پوکی استخوان شایع‌ترین بیماری متابولیکی استخوان در زمان کهنسالی

دبیر اجلاس طب فىزیکى و توانبخشى کشورمان با اشاره به شیوع کهنسالی در جامعه جهت گیری دستگاه بهداشت و درمان به سمت بیماری‌های زمان کهنسالی را لازم آگاهی داشت، گفت: پوکی استخوان شایع‌ترین بیماری متابولیکی استخوان در زمان کهنسالی است

سرزه به نقل از خبر گزاری فارس خبر می دهد، سید احمد رئیس السادات در رابطه با پوکی استخوان گفت: در حال حاضر حدود ۶ میلیون سالمند در کشور وجود دارد و بر اساس پیش نگاه کنی های انجام شده جمعیت بالای ۶۰ سال کشور در سال ۲۰۲۰ به حدود ۱۰ میلیون نفر خواهد رسید که پوکی استخوان به عنوان شایعترین بیماری متابولیکی استخوان از اصلی ترین مریضیهای زمان کهنسالی به حساب مییاید.

وی بیان داشت: در این بیماری تراکم استخوان ها کاهش کشف میکنند و استخوان ها متخلخل تر می شود و به خاطر تحول کیفیت ساختاری استخوان خطر و احتمال شکستگی در آنها افزایش کشف میکند. این بیماری هم به خاطر اختلالاتی که در کیفیت زندگی بوجود مییاورد و هم به علت شکستگی های ناشی از کاهش تراکم استخوان، مخارجهای بسیاری بر دستگاه بهداشت و درمان جامعه تحمیل می کند.

عضو هیات علمی بیمارستان شهید مدرس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه داد: اهمیت پوکی استخوان به حدی است که سازمان جهانی بهداشت(WHO)روز ۲۹ مهر (۲۰ اکتبر) را به عنوان روز جهانی استئوپروز نامگذاری کرده است.

دبیر اجلاس طب فىزیکى و توانبخشى کشورمان گفت:در کشورمان براساس مطالعات مختلف برحسب زمان تحقیق،منطقه و استان، سن و جنس جمعیت مورد بررسی، شیوع پوکی استخوان متفاوت خبر داده شده است. در جمعیت با سن بیش از ۳۰ سال ۱۷ درصد خبر داده شده است.درجات خفیف تر کاهش تراکم استخوان که به آن استئوپنی می گویند ۳۵ تا ۴۰ درصد است.در سال های اخیر شیوع پوکی استخوان در کشورمان رو به افزایش قرار داده است و با توجه به افزایش امید به زندگی و طول عمر به چشم مییاید پوکی استخوان در آینده ای نه چندان دور به عنوان یک مشکل جدی دستگاه تندرست عمومی و بهداشت سالمندان را به درگیری بکشد.

ریس السادات گفت:مطالعات انجام شده نمایان میکند از هر ۵ خانم یائسه یکی مبتلا به پوکی استخوان است ، مطالعات انجام شده نمایان میکند ساکنین مناطق شمالی کشور(گلستان، مازندران و حتی آذربایجان)و استان تهران به طور قابل توجهی بیش از استان های جنوبی (بوشهر و شیراز) به پوکی استخوان مبتلا هستند که امکان می دارد بدلیل کمتر در معرض قرار گرفتن در آفتاب ، تغذیه و یا فعالیت فیزیکی فرق داشته باشد.

وی توضیح داد: پوکی استخوان به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم می شود، پوکی استخوان اولیه با افزایش سن، یائسگی و عادات مربوط به شیوه زندگی مانند دخانیات، الکل، رژیم غذایی غلط و فعالیت فیزیکی ناکافی به وجود مییاید. پوکی استخوان ثانویه در اثر مریضیهای مختلف (دیابت، پرکاری تیروئید و پاراتیروئید، کاهش هورمون های رشد، برخی سرطان ها و . . . ) و یا بهره گیری از دارو از جمله داروهای استروئیدی (کورتون) و ضد تشنجی، داروهای مورد استفاده در درمان بیمارهای تیروئیدی و . . . به وجود مییاید.

رئیس السادات گفت: از نظر زیان شناختی پوکی استخوان حاصل نبود تعادل بین ساخت استخوان تازه و برداشت استخوان کهنه است که در نهایت منجر به نابود شدن پیشرونده بافت استخوان و تحول کیفیت ساختاری آن می شود. تراکم استخوان در انسان پس از جهش رشدی در زمان بلوغ افزایش کشف میکند و در ۲۵ تا ۳۵ سالگی به حداکثر مقدار خود می رسد حدودا پس از ۴۰ سالگی تراکم استخوان ها مرتبا” کاهش داده میشود و این کاهش تا پایان عمر ادامه کشف میکند. اثر هورمون های جنسی بر فرایند استخوان سازی و بروز پدیده یائسگی (منوپاز) سبب می شود روند کاهش تراکم استخوان در خانم ها سرعت بیشتری نسبت به مردان داشته باشد به طوریکه شیوع پوکی استخوان در سنین یائسگی حدودا” ۵ برابر مردان است. البته در مردان سن دار نیز، کاهش تدریجی هورمون های مردانه باعث ایجاد وضعیتی شبیه به یائسگی در آقایان می شود.

دبیر اجلاس طب فىزیکى و توانبخشى کشورمان بیان داشت: از کلکسیون این مطالب، می توان میزان تراکم استخوان را به یک پس انداز طولانی مدت بانکی تشبیه کرد. تا حدود ۳۰ تا ۳۵ سالگی فرصت داریم که بر وجود می داری این حساب بیفزاییم. پس از این سن میزان برداشت از حساب همواره بیشتر از میزان واریز به حساب است و در زمان کهنسالی این افزایش برداشت قادر هست منجر به ورشکستگی شود. پی آمد بالینی این ورشکستگی، پوکی استخوان و پیامد و عارضه های ناشی از آن است.هر چه میزان حداکثر تراکم استخوان (پس انداز اولیه در سنین جوانی)بیشتر باشد احتمال ابتلا به پوکی استخوان(کاهش وجود می داری و ورشکستگی)در سنین بالاتر کمتر خواهد شد.

رئیس السادات در پاسخ به این سوال که چه چیز سبب افزایش تراکم استخوان می شود، عنوان کرد:اگر چه عامل ژنتیک و وراثت اصلی ترین عامل تعیین کننده تراکم استخوان به حساب مییاید ولی تغذیه عالی در زمان خردسالی، نوجوانی و جوانی و نیز زمان حاملگی و شیر دهی در کنار فعالیت فیزیکی عالی و پرهیز از عادات غلط مانند کشیدن دخانیات و الکل از اصلی ترین عوامل قابل اصلاح و جلو گیری کننده از کاهش تراکم استخوان است. مصرف فرآوردهای لبنی (شیر، ماست، کشک و دوغ کم نمک . . .)، سبزیجات، حبوبات و میوه های تازه و استفاده متعادل از مواد غذایی پروتیئنی مانند ماهی و تخم مرغ وهمچنین پرهیز از استفاده بی رویه از نوشابه های گازدار و قهوه از جمله پیشنهادهای غذایی عالی در جلو گیری از پوکی استخوان است. استفاده عالی از مکمل ها و ویتامین ها ا ز جمله ترکیبات حاوی کلسیم و ویتامین د اگر چه قادر هستند نقش مفیدی داشته باشند، به هیچ وجه به عنوان جایگزین تغذیه طبیعی و فعالیت فیزیکی نیستند.

دبیر اجلاس طب فىزیکى و توانبخشى کشورمان ادامه داد: از نظر بالینی استئوپروز یک بیماری خاموش است، چرا که تا زمانی که شکستگی در استخوان اتفاق نیفتاده باشد درد و شکایت جدی بوجود نمییاورد و نمی شود به وجود آن پی برد.رایجترین محل های شکستگی ناشی از استئوپروز، ستون مهره ها پشتی و کمری، انتهای ساعد و استخوان لگن هستند.

رئیس السادات افزود: در رابطه با شکستگی های ساعد معمولا مداخلات ارتوپدی و جراحی مورد نیاز است. در شکستگی مهره ها، درمان های نگهدارنده و غیر جراحی نقش پُر رنگ تری دارند. مورد اهمیتی می داری که در درمان شکستگی ها باید مد نظر قرار گیرد، پرهیز از بی حرکتی طولانی مدت است، چرا که بی حرکتی خود قادر هست دلیلی برای تشدید استئوپروز زمینه ای شود.

وی درباره روش های تشخیصی استئوپروز بیان داشت: تشخیص استئوپروز مبتنی بر انجام روش های آزمایشگاهی و عکس و تصویر برداری است. گرافی(عکس ساده) به خاطر حساسیت ناکافی ارزش کمی در تشخیص زودرس استئوپروز دارد، چرا که باید یک چهارم از بافت معدنی استخوان نابود شده باشد تا در عکس ساده قابل تشخیص شود. بنابراین شایعترین شیوه برای سنجش تراکم استخوان روش DEXA است.

رئیس السادات در پاسخ به این سوال که انجام سنجش تراکم استخوان را برای چه افرادی پیشنهاد میدهید گفت: سنجش تراکم استخوان در زنهای بالای ۶۵ سال،یائسگی در سن کمتر از ۴۵ سال ، زنهای یائسه ای که بدنبال ضربات خفیف دچار شکستگی می شوند یا به علل دیگری در معرض خطر پوکی استخوان هستند و مردان بالای ۷۰ سال ،و افرادی که سابقه بیش از سه ماه مصرف داروهای استروئیدی کورتون دارند ، پیشنهاد داده میشود.

وی افزود: سابقه فامیلی پوکی استخوان، مریضیهای تیروئید و پاراتیروئید، کلیه،کبد و سوءجذب و مصرف طولانی مدت داروهای ضدتشنج از جمله مواردی هستند که احتمال ابتلا به پوکی استخوان را اضافه میکنند و باید از جهت تراکم استخوان مورد سنجش قرار گیرند. اگر سنجش تراکم طبیعی باشد هر ۵ سال و در افراد در بر می داری عوامل خطر هر ۲ سال یکبار باید تکرار شود.

دبیر اجلاس طب فىزیکى و توانبخشى کشورمان افزود: استئوپروز یک بیماری چندین عاملی است و درمان آن جنبه های مختلفی دارد و همکاری متخصصان غدد، روماتولوژی، تغذیه، طب فیزیکی و توانبخشی، ارتوپدی و روان پزشکی را می طلبد. از اصلی ترین درمان های غیر جراحی و غیر دارویی پوکی استخوان می توان به تعلیم بیماران و اصلاح شیوه زندگی آنها،توصیه به فعالیت های فیزیکی عالی،تجویز ورزش درمانی و بهره گیری از قوزبند( بریس) عالی اشاره کرد. ورزش های مفید در جلو گیری و درمان کاهش تراکم استخوان بر حسب شدت کاهش تراکم، ویژگی های فردی و جسمانی، وجود مریضیهای زمینه ای و همراه و علاقه و دسترسی افراد فرق می دارد. به طور کلی ورزش های تحمل کننده وزن، ورزش های تعادلی و ورزش های تقویت کننده عضلات راست کننده ستون مهره ها پشتی از خوب ترین ورزش های رایج در مبتلایان به پوکی استخوان به حساب مییاید.ورزش هایی که خلال انجام آن ناحیه کمر و پشت به جلو خم می شود در مبتلایان به پوکی استخوان ممنوع است و امکان می دارد احتمال شکستگی مهره های ستون مهره ها را زیاد کند.

وی ادامه داد: ورزش های آبی و شنا،اگر چه در افزایش تراکم مفید نیستند ولی به خاطر اثرات مفید قلبی و عروقی و نیز سودمندی شان در ایجاد تناسب اندام ، از جمله ورزش های مورد توصیه تلقی میشوند.

رئیس السادات در ادامه در خصوص مقایسه دوچرخه ثابت و تردمیل در مبتلایان به پوکی استخوان گفت تردمیل به خاطر فشار بیشتری که بر روی ستون مهره ها و اندام های تحتانی وارد می کند برای افزایش تراکم استخوان مفیدتر است. دوچرخه ثابت اثر قابل توجهی بر افزایش تراکم استخوان ندارد و تنها در افرادی که به خاطر اضافه وزن می‌ داری یا درد زانوها امکان بهره گیری از تردمیل را ندارند امکان می دارد پیشنهاد داده شود.وی افزود به هنگام بهره گیری از دوچرخه ثابت باید زین و فرمان به گونه ای تنظیم شود که ناحیه پشت و زانوی بیمار دچار خمیدگی بالا برده نشود.پیاده روی به خصوص در سطوح غیر شیب دار، ساده ترین و مفید ترین ورزش در مبتلایان به پوکی استخوان به حساب مییاید. انجام ورزش های رزمی و ورزش های پر برخورد مانند فوتبال و همچنین دویدن های با سرعت در سالمندان مبتلا به پوکی استخوان شدید ، پیشنهاد داده نمیشود. این ورزش ها امکان می دارد منجر به زمین خوردن و شکستگی های ناشی از آن شوند.

رئیس السادات گفت: اخیراً ورزش تای چی که ریشه در ورزش های رزمی باستانی چینی دارد به عنوان ورزشی مفید در سالمندان شناخته شده است. این ورزش علاوه بر افزایش تراکم استخوان اثرات مفیدی در بهبود تعادل و جلو گیری از خطر زمین خوردن در آنها دارد. تاثیرات مفید بر جنبه های روحی و روانی از دیگر خواص این ورزش است.

وی بیان داشت: همانطور که پیشتر اشاره شد ، پوکی استخوان باعث شکستگی ستون مهره می شود. کاهش تراکم مهره ها و تحول شکل آنها قادر هست سبب افزایش خمیدگی ( قوز ) پشتی شود. خمیدگی پشت نیز با ایجاد کشیدگی بافت نرم و عضلات روی آن قادر هست سبب درد مزمن در آنها شود. همچنین، کشیدگی عضلات و ضعف آنها قادر هست خود باعث تشدید قوز پشت شود.

رئیس السادات افزود: کلکسیون عوامل گفته شده سبب کاهش تعادل مبتلایان و در نهایت افزایش خطر سقوط ( زمین خوردن ) در آنها می شود.در پژوهشی که در مرکز تحقیقات طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شده است ورزش های تقویتی عضلات راست کننده ستون مهره ها پشتی حین مدد به کاهش خمیدگی پشت قادر هست سبب بهبود تعادل و کاهش خطر زمین خوردن و افزایش کیفیت زندگی مبتلایان به پوکی استخوان شود.وی مجددا تاکید کرد در مبتلایان به پوکی استخوان انجام ورزش هایی که در آن بیمار کمر و پشت خود را خم می کند نه تنها مفید نیستند بلکه سبب افزایش شکستگی در ستون مهره ها می شود.

وی عنوان کرد: اخیراً بهره گیری از قوزبندهای ویژه ای که دیزاین آنها شبیه به کوله پشتی است توجه پزشکان و بیماران را به خود جلب کرده است. این قوزبندها در بر می داری وزنه ای نیم تا یک کیلوگرم هستند و سبب می شوند با تحریک حس تعادل عمقی و هشدار به فرد، به صورت فعال سبب راست شدن ستون مهره ها در وی شوند. پژوهشی که در بیمارستان شهید مدرس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد نمایان کرد بهره گیری از این قوزبندهای وزنه دار ۲ تا ۳ نوبت در روز و هر بار حدود یک ساعت سبب بهبود تعادل و کاهش خطر زمین خوردن در مبتلایان به پوکی استخوان می شود.

دبیر اجلاس طب فىزیکى و توانبخشى کشورمان در پایان خاطرنشان کرد: اصلاح محیط زندگی و معابر و جلو گیری از زمین خوردن از اصلی ترین فعالیت هایی است که سبب بهبود کیفیت زندگی در مبتلایان به پوکی استخوان می شود. تنظیم ارتفاع عالی تخت و نیز بهره گیری از صندلی های دسته دار و همچنین، تعبیه دستگیره های عالی در دیواره ها و پرهیز از ایجاد محیط لغزنده در کف دستشویی و حمام از جمله مواردی است که سبب کاهش خطر زمین خوردن در سالمندان می شود. نور عالی به مخصوص در شب ها و نیز نبود وجود قالیچه های سبک و لغزنده در مسیر تردد سالمندان نیز از مواردی است که برای جلو گیری از سقوط باید انتخاب کرد.

– براى بالا بردن سطح کيفى سايت سرزه لطفا نظرات سازنده خود را در انتهاى صفحه براى ما بفرستيد –

گردآوری توسط : ماندانا ت.

اجتماعی در بخش اخبار سايت سرزه

بیت انتخابی از دیوان حافظ :

به می سجاده رنگين کن گرت پير مغان گويد
که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها

پوکی استخوان شایع ترین بیماری متابولیکی استخوان در دوران سالمندی

TT / 338 — TP / 16%

با دیگران به اشتراک بگذارید

نظر دهید

لطفا جواب سئوال زیر را بدهید *